Πρόσφατα έγραφα για την οικονομική καχεξία που έχει πλέον εγκατασταθεί στη Γερμανία και δεν φαίνεται να έχει διάθεση να φύγει. Κατέληγα ότι δεν πρέπει να επιχαίρουμε, διότι η Γερμανία μπορεί να συμπαρασύρει ολόκληρη την Ευρώπη στην καταστροφή.
ΤΟΥ ΑΝΤΩΝΗ ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΥ*
Φοβούμαι ότι αυτό πρόκειται να συμβεί. Ως συνήθως, η οικονομική κακοδαιμονία οδηγεί σε πολιτικές εξελίξεις απότομες που ανοίγουν τον ασκό του Αιόλου. Αυτό το οποίο θα συμβεί εντός του 2026, και θα είναι το έναυσμα για τη διάλυση της λεγόμενης «Ευρωπαϊκής Ενωσης», είναι η απαγόρευση της λειτουργίας του κόμματος AfD, το οποίο προηγείται δημοσκοπικά στη Γερμανία. Δεν μιλάω για απαγόρευση συμμετοχής στις εκλογές, αλλά για απαγόρευση λειτουργίας. Αυτό ίσως για εμάς, τους εκτός Γερμανίας, να ακούγεται αδιανόητο, αλλά για όσους γνωρίζουν τα γερμανικά πολιτικά πράγματα δείχνει σχεδόν βέβαιο. Ηδη ο Γερμανός πρόεδρος Frank-Walter Steinmeier, προερχόμενος από το SPD, το έχει ζητήσει δημοσίως.
Ας λάβουμε υπ’ όψιν δύο δεδομένα: πρώτον, η AfD έχει επισήμως χαρακτηριστεί «ακραίο» κόμμα από τη Γερμανική Υπηρεσία Εσωτερικής Ασφαλείας, η οποία είναι εξουσιοδοτημένη να επιτηρεί τη λειτουργία των πολιτικών κομμάτων και να βαθμολογεί τη συμμόρφωσή τους στο γερμανικό σύνταγμα. Αυτή η βαθμολογία δημοσιεύεται επισήμως και λειτουργεί ως «νουθεσία» προς τα κόμματα. Και άλλα κόμματα χαρακτηρίστηκαν ακραία στο μεταπολεμικό παρελθόν, το θεωρηθέν ναζιστικό Sozialistische Reichspartei Deutschlands (απαγορεύτηκε το 1952) και το Κομμουνιστικό Κόμμα Γερμανίας (απαγορεύτηκε το 1956). Η αιτία της απαγόρευσης είναι ότι εάν τα κόμματα αυτά ανήρχοντο στην εξουσία, δεν θα επέτρεπαν τη διεξαγωγή ελεύθερων εκλογών. Κατά την κρίση των υπηρεσιών Εσωτερικής Ασφαλείας της Γερμανίας, που απολαμβάνουν θρησκευτικού σεβασμού στη Γερμανία. Η απόφαση των Υπηρεσιών Εσωτερικής Ασφαλείας δεν μπορεί να προσβληθεί σε κάποιο εφετείο. Δεν είναι καθόλου δύσκολο για τα παραδοσιακά κόμματα στη Γερμανία να εκμαιεύσουν μια τέτοια απόφαση.
Δεύτερον, τα παραδοσιακά κόμματα (CDU και SPD) έχουν χάσει την επαφή τους με τη γερμανική κοινωνία και τα σύγχρονα προβλήματά της. Ακόμα συμπεριφέρονται με την αλαζονεία που επέδειξε η Γερμανία κατά τον χειρισμό της ευρωπαϊκής κρίσης χρέους του 2010, που οι Ελληνες πλήρωσαν ακριβά. Μοιάζουν πολύ με τα δήθεν κομμουνιστικά κόμματα που κυβερνούσαν εξ ονόματος του λαού στις χώρες του υπαρκτού σοσιαλισμού πριν από το 1989. Η συμπεριφορά προς την AfD, σαν να είναι ο διάβολος ενσαρκωμένος, προδίδει τον πανικό τους μπροστά σε ένα πολιτικό κίνημα που εκφράζει, με τρόπο όχι πάντα συνεκτικό, την ογκούμενη δυσαρέσκεια των απλών Γερμανών για την αυτοκαταστροφική πολιτική των συμμαχικών κυβερνήσεων (μην ξεχνάμε και την τραγική μορφή της Annalena Baerbock) τα τελευταία 10 χρόνια. Οσο πλέον γίνεται φανερό ότι η πορεία της AfD προς την κυβερνητική εξουσία δεν μπορεί να ανακοπεί με δημοκρατικό τρόπο, τα παραδοσιακά κόμματα θα καταφύγουν σε διοικητικά μέσα για να την ανακόψουν.
Ο Wolfgang Munchau, στο διαδικτυακό τόπο eurointelligence.com, θεωρεί πως το γερμανικό κατεστημένο δεν έχει την ευλυγισία να ελιχθεί για να «δημιουργήσει χώρο» για την AfD. Αυτό καθιστά εξαιρετικά πιθανή την απαγόρευση λειτουργίας του κόμματος από το συνταγματικό δικαστήριο. Αρα η έκβαση θα κριθεί στους δρόμους και στις πλατείες της Γερμανίας. Δεν νομίζω ότι οι Γερμανοί θα φανούν τόσο υπάκουοι σε δικαστικά πραξικοπήματα όσο οι Ρουμάνοι. Επίσης, η AfD μπορεί να υπολογίζει στην υποστήριξη των Ηνωμένων Πολιτειών και του προέδρου Trump, ο οποίος δεν θα διστάσει να εμπλακεί στα ευρωπαϊκά πράγματα.
Θα έχουμε συνεπώς το πλειοψηφούν κόμμα να είναι και απαγορευμένο. Μπορεί να εξυφανθούν και τίποτα κατηγορίες για οικονομικές ατασθαλίες, αλλά οι ηγέτες της AfD τα γνωρίζουν αυτά και παίρνουν τα μέτρα τους. Θεωρώ ότι η συγκρουσιακή κατάσταση που θα προκύψει στη Γερμανία (που μπορεί να κρατήσει πάρα πολύ) θα επεκταθεί ταχύτατα στη Γαλλία (που έχει αντίστοιχα θέματα), στην Ολλανδία και στο Βέλγιο. Η Ευρωπαϊκή Ενωση, ως apparat, θα στοιχηθεί οπωσδήποτε με το γερμανικό κατεστημένο. Μην ξεχνάμε ότι η Ursula von der Leien είναι σαρξ εκ της σαρκός του CDU και υπουργός Αμύνης της Γερμανίας επί Merkel, κουβαλάει συνεπώς την ίδια (και οξυμένη) αίσθηση παντοδυναμίας (delusions of grandeur) που είχε και τότε. Τα delusions of grandeur είναι ακλόνητα, ακόμα και όταν συγκρούονται με την πραγματικότητα υπερισχύουν αυτά. Αν ήταν κάποιος άλλος στη θέση της, η Ευρωπαϊκή Ενωση θα απορροφούσε τον κραδασμό και θα επιβίωνε, αλλά με την UvdL επικεφαλής αποκλείεται.
Συνεπώς, θα έχουμε ισχυρότατες φυγόκεντρες δυνάμεις. Το μόνο συνεκτικό στοιχείο στην Ευρωπαϊκή Ενωση θα είναι το ευρώ, το οποίο το συντηρούν τα διεθνή funds που έχουν αγοράσει τίτλους (κρατικά ομόλογα κυρίως) εκπεφρασμένα σε αυτό. Είναι εξαιρετικά δύσκολο μια χώρα που έχει υιοθετήσει το ευρώ να βγει από αυτό, είναι βέβαιον ότι θα έχει την τύχη του Πρωτεσίλαου, του πρώτου Αχαιού που πάτησε το πόδι του στην Τροία. Υπήρχε χρησμός που έλεγε ότι ο πρώτος Αχαιός που θα πατούσε το πόδι του στην Τροία θα έχανε τη ζωή του αμέσως, και πράγματι έτσι έγινε, αυτό όμως δεν εμπόδισε την πτώση της Τροίας. Ετσι και με το ευρώ, οι χώρες που το χρησιμοποιούν σήμερα δεν θα αποτολμήσουν κατά μόνας να το εγκαταλείψουν. Θα γίνει όμως το εξής: όπως έχουμε σήμερα χώρες της Ε.Ε. που δεν είναι στο ευρώ, θα έχουμε στο μέλλον χώρες της Ευρωζώνης που δεν θα ανήκουν στην Ε.Ε. Δεν μπορεί η ΕΚΤ να επιβάλει σε μια χώρα της Ευρωζώνης να παραμείνει στην Ε.Ε., εάν η ίδια δεν το επιθυμεί. Οι επιδιώξεις της ΕΚΤ και της Ε.Ε. έχουν αρχίσει να αποκλίνουν, στο μέλλον αυτή η απόκλιση θα ενταθεί: ήδη η Christine Lagarde, σε ομιλία της στο European Banking Congress στη Φρανκφούρτη, κατηγόρησε την πολιτική ηγεσία της Ε.Ε. για «έξι χρόνια απραξίας». Η κυρία Lagarde, απευθυνόμενη συγκεκαλυμμένα στη Γερμανία, είπε ότι «το παλιό αναπτυξιακό μοντέλο είναι πλέον παρωχημένο, διότι η αποκλειστική στήριξη στις εξαγωγές είναι αναποτελεσματική (has become a vulnerability)».
Καταλήγω, η Γερμανία, που πρωταγωνίστησε υπό διαφορετικές συνθήκες στη δημιουργία της ΕΟΚ, θα είναι και η αιτία της διάλυσης της Ευρωπαϊκής «Ενωσης» λόγω της ολίσθησης του πολιτικού της συστήματος σε αυταρχικές λύσεις. Οι άλλες χώρες θα βρουν την ευκαιρία να ανεξαρτητοποιηθούν, πιθανότατα με τη συνδρομή των ΗΠΑ. Το ευρώ θα παραμείνει ως ενιαίο νόμισμα, στον βαθμό και για όσο οι Αρχές της ΕΚΤ δείξουν την απαιτούμενη ευελιξία, απελευθερωμένες από τον γερμανικό πειθαναγκασμό, να επιτρέψουν σοβαρές δημοσιονομικές πολιτικές που θα τονώσουν την εσωτερική ζήτηση στις χώρες της Ευρωζώνης και θα ενθαρρύνουν την ανάπτυξη.
*Οικονομολόγος, με μακρά
εμπειρία στο εξωτερικό
antonis1103@gmail.com
ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ (ΦΥΛΛΟ 5/12/2025)
