Η Ελλάδα μπαίνει και επισήμως στην κούρσα για την προεδρία του Eurogroup, με τον υπουργό Οικονομικών Κυριάκο Πιερρακάκη να διεκδικεί τη θέση απέναντι στον Βέλγο Βίνσεντ βαν Πέτεγκεμ. Η υποψηφιότητα και η ψηφοφορία της 11ης Δεκεμβρίου δείχνουν ότι η χώρα που κάποτε ήταν «μαύρο πρόβατο» της Ευρωζώνης διεκδικεί πλέον τον ρόλο του συντονιστή των υπουργών Οικονομικών. Η προεδρία του Eurogroup είναι το πολιτικό κέντρο βάρους της οικονομικής διακυβέρνησης του ευρώ. Ο πρόεδρος οργανώνει τις συνεδριάσεις, καθορίζει την ατζέντα και εκπροσωπεί την Ευρωζώνη σε διεθνή φόρα όπως το G7 και το ΔΝΤ. Σε φάση αναθεώρησης των δημοσιονομικών κανόνων και αναζήτησης πόρων για άμυνα, πράσινη μετάβαση και τεχνολογία, η θέση αυτή αποκτά πρόσθετο βάρος.
Η ελληνική διεκδίκηση πατά πάνω σε μια ουσιαστική μεταστροφή. Η χώρα ολοκλήρωσε τα Μνημόνια το 2018, βγήκε από την ενισχυμένη εποπτεία το 2022 και είδε το δημόσιο χρέος να αποκλιμακώνεται από το ιστορικό υψηλό της πανδημίας, ενώ έχει ανακτήσει και την επενδυτική βαθμίδα. Το ότι μπορεί να θέτει υποψήφιο για την προεδρία του Eurogroup σημαίνει ότι αντιμετωπίζεται πλέον ως ισότιμος συνομιλητής ανάμεσα στα κράτη-μέλη.
Ο πρόεδρος του Eurogroup οφείλει να λειτουργεί ως θεσμικός συντονιστής, όχι ως εκπρόσωπος της χώρας του. Για την Αθήνα το κύρος και η επιρροή της προεδρίας συνοδεύονται από αυξημένες απαιτήσεις για συνέχιση της πορείας των πρωτογενών πλεονασμάτων, μεταρρυθμίσεων και αποκλιμάκωσης του χρέους, σε μια οικονομία που εξακολουθεί να εξαρτάται από τον τουρισμό και τα ευρωπαϊκά κονδύλια.
Πώς έφτασε ως εδώ
Για τον Κυριάκο Πιερρακάκη η υποψηφιότητα είναι κορύφωση μιας γρήγορης πορείας από τον χώρο της τεχνολογίας στην καρδιά της οικονομικής πολιτικής. Ως υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης, την περίοδο 2019-2023, ταυτίστηκε με τη δημιουργία του gov.gr και τη Βίβλο Ψηφιακού Μετασχηματισμού, την εκτίναξη των ψηφιακών συναλλαγών του Δημοσίου και στην πανδημία με την πλατφόρμα των εμβολιασμών και το ευρωπαϊκό ψηφιακό πιστοποιητικό Covid.
Τον Μάρτιο του 2025 ανέλαβε το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών. Οκτώ μήνες αργότερα διεκδικεί την προεδρία του Eurogroup, έχοντας πίσω του την εικόνα ενός πολιτικού που συνδέει τον ψηφιακό μετασχηματισμό με τη φορολογική συμμόρφωση, την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής και την καλύτερη στόχευση των επενδύσεων.
Το τελευταίο διάστημα ενίσχυσε συστηματικά το διεθνές του προφίλ, με παρεμβάσεις σε διεθνείς συναντήσεις και άρθρα στον ξένο Τύπο, όπου παρουσίασε την Ελλάδα ως παράδειγμα χώρας που συνδυάζει ψηφιακό κράτος, δημοσιονομική ευρωστία και αξιοποίηση των ευρωπαϊκών πόρων. Η υποψηφιότητα για την προεδρία του Eurogroup είναι η φυσική συνέχεια αυτού του αφηγήματος και ταυτόχρονα ένα προσωπικό τεστ για το αν μπορεί να περάσει από τον ρόλο του εθνικού μεταρρυθμιστή στον ρόλο του Ευρωπαίου συντονιστή.
Τα μέτωπα που καλείται να αντιμετωπίσει ο Ελληνας ΥΠΟΙΚ
Αν η κάλπη της 11ης Δεκεμβρίου αποφανθεί υπέρ του, ο Κυριάκος Πιερρακάκης θα αναλάβει καθήκοντα προέδρου του Eurogroup στις 12 Δεκεμβρίου 2025 και θα παραμείνει στη θέση έως τον Ιούνιο του 2028. Η θητεία του θα συμπέσει με μια περίοδο όπου η Ευρωζώνη πρέπει ταυτόχρονα να εφαρμόσει τους νέους δημοσιονομικούς κανόνες, να χρηματοδοτήσει την αμυντική της «στροφή» και να αποφύγει έναν νέο κύκλο επενδυτικής κόπωσης μετά το τέλος του Ταμείου Ανάκαμψης.
Στο μέτωπο της άμυνας, τα κράτη-μέλη έχουν δεσμευτεί να προσεγγίσουν στόχο αμυντικών δαπανών κοντά στο 3,5% του ΑΕΠ έως το 2030, με τις κρίσιμες αποφάσεις για τα προγράμματα επανεξοπλισμού να πρέπει να έχουν ληφθεί ως το 2028. Οι εκτιμήσεις για τις πρόσθετες ανάγκες χρηματοδότησης φτάνουν τα 3,4 τρισ. ευρώ, με ενδιάμεσο στόχο δαπανών 800 δισ. έως το 2028. Στην πράξη αυτό σημαίνει ότι το Eurogroup θα κληθεί να απαντήσει αν το κενό θα καλυφθεί από εθνικούς προϋπολογισμούς ή και από κοινά εργαλεία δανεισμού και πώς θα αντιμετωπίζονται οι αμυντικές δαπάνες μέσα στο νέο πλαίσιο κανόνων.
Το δεύτερο ανοιχτό μέτωπο είναι ο νέος κοινοτικός προϋπολογισμός για την περίοδο 2028-2034, που πρέπει να έχει συμφωνηθεί μέχρι το τέλος του 2027. Οι αντιστάσεις από τον ευρωπαϊκό Βορρά απέναντι σε μια διεύρυνση του φακέλου είναι εμφανείς. Για χώρες όπως η Ελλάδα, που έχουν χτίσει την επενδυτική τους στρατηγική πάνω σε ευρωπαϊκούς πόρους, ένα «στενό» Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο συμπίπτει χρονικά με το τέλος των εκταμιεύσεων του Ταμείου Ανάκαμψης το καλοκαίρι του 2026 και δημιουργεί τον κίνδυνο επενδυτικού κενού από το 2027 και μετά, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τις δημόσιες επενδύσεις και την πορεία του ΑΕΠ.
Παράλληλα, η πολιτική ατζέντα του Κυριάκου Πιερρακάκη, όπως αποτυπώνεται στην επιστολή υποψηφιότητας προς τους ομολόγους του, κινείται γύρω από τέσσερις άξονες. Πρώτον, κινητοποίηση των ευρωπαϊκών αποταμιεύσεων και κεφαλαίων για επενδύσεις. Δεύτερον, εμβάθυνση της ενιαίας αγοράς σε κρίσιμους τομείς. Τρίτον, αξιοποίηση του ψηφιακού ευρώ και, τέταρτον, σύνδεση της μακροοικονομικής σταθερότητας με την παραγωγικότητα και την ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης. Αν ο Ελληνας ΥΠΟΙΚ καταφέρει να μεταφράσει αυτή την ατζέντα σε συγκεκριμένες αποφάσεις, θα έχει αφήσει αποτύπωμα σε μια περίοδο όπου η Ευρωζώνη προσπαθεί να ισορροπήσει σε ένα ολοένα πιο ρευστό παγκόσμιο περιβάλλον.
ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ (ΦΥΛΛΟ 5/12/2025)
