Ο ευρωπαϊκός διαχειριστής συστημάτων μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας, ENTSO-E, προειδοποιεί ότι τα φαινόμενα όπου η παραγωγή από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (ΑΠΕ) θα ξεπερνά σημαντικά το φορτίο στα ηλεκτρικά συστήματα θα αποτελούν συχνό γεγονός τα επόμενα χρόνια. Το φαινόμενο αφορά κυρίως χώρες στις οποίες η ανάπτυξη ΑΠΕ πραγματοποιείται με ταχύτερο ρυθμό από την αύξηση της ζήτησης.
ΟΙ ΧΩΡΕΣ ΥΨΗΛΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του ENTSO-E, ιδιαίτερα εκτεθειμένες είναι η Ολλανδία, η Ισπανία, η Ελλάδα, το Βέλγιο, η Πολωνία και η Γερμανία. Σε αυτές τις χώρες, η εγκατεστημένη ισχύς ΑΠΕ συγκρίνεται με το φορτίο αιχμής με ολοένα και μεγαλύτερη απόκλιση. Η Ολλανδία αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα, καθώς υπολογίζεται ότι το 2030 η συνολική ισχύς ΑΠΕ θα είναι περίπου τριπλάσια από το μέγιστο φορτίο της.
Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ
Για την Ελλάδα, ο ENTSO-E υπογραμμίζει ότι προς το τέλος της δεκαετίας η εγκατεστημένη ισχύς ΑΠΕ ενδέχεται να φτάσει σε επίπεδα δέκα φορές υψηλότερα από το ελάχιστο φορτίο. Η υπεροχή αυτή μπορεί να οδηγήσει σε συχνά πλεονάσματα ενέργειας, όπως συνέβη στις 14 Απριλίου 2024. Εκείνη την ημέρα, οι τιμές στην προημερήσια αγορά ήταν μηδενικές ή αρνητικές σε μεγάλο μέρος της ημέρας, ενώ παράλληλα είχαν προγραμματιστεί εισαγωγές σε ακόμη χαμηλότερες τιμές.
Παρά το περιβάλλον αυτό, μέρος των ΑΠΕ δεν συμμετείχε στην προημερήσια αγορά, ενώ η παραγωγή δεν μειώθηκε σύμφωνα με τις εντολές του συστήματος, δημιουργώντας πλεόνασμα περίπου 2 GW. Το πλεόνασμα αυτό αντιμετωπίστηκε από τους διαχειριστές του συστήματος, αναδεικνύοντας την ανάγκη για πιο αποτελεσματικό έλεγχο και διαχείριση.
ΑΝΑΓΚΑΙΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ
Ο ENTSO-E τονίζει ότι η αυξανόμενη διείσδυση ΑΠΕ καθιστά κρίσιμη την ενίσχυση της αποθήκευσης ενέργειας, καθώς και την καλύτερη ενσωμάτωση των εγκαταστάσεων στο σύστημα με σαφείς κανόνες λειτουργίας. Παράλληλα, σημειώνει ότι χρειάζονται οικονομικά κίνητρα που θα ευθυγραμμίζουν τη συμπεριφορά των παραγωγών με τις ανάγκες του συστήματος, ώστε να αποφεύγονται ακραίες αποκλίσεις μεταξύ παραγωγής και φορτίου.
ΕΘΝΙΚΕΣ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΕΣ
Στο ίδιο πνεύμα κινείται και η πρόσφατη εισήγηση του ΑΔΜΗΕ, η οποία τέθηκε σε διαβούλευση. Ο διαχειριστής προτείνει νέα, χαμηλότερα όρια ισχύος για τον χαρακτηρισμό της σημαντικότητας των μονάδων ηλεκτροπαραγωγής, επιδιώκοντας μεγαλύτερο έλεγχο ακόμη και σε μικρότερες εγκαταστάσεις. Η προσέγγιση αυτή εναρμονίζεται με τις κατευθύνσεις του ENTSO-E και στοχεύει στην ομαλότερη λειτουργία του συστήματος σε περιβάλλον υψηλής παραγωγής ΑΠΕ.
