Τα πρωτόκολλα αλλαγής ρολογιού είναι μια στρατηγική που εφευρέθηκε από τον Benjamin Franklin το 1784 για να εκμεταλλευτεί το φως της ημέρας και να μειώσει τη χρήση των κεριών.
ΤΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΚΟΥΣΚΟΥΚΗ*
Το 2023 η Αμερικανική Ακαδημία Ιατρικής Υπνου εξέδωσε μια ενημερωμένη δήλωση σχετικά με τη θερινή ώρα, δηλώνοντας ότι οι ΗΠΑ πρέπει να εξαλείψουν τις εποχιακές αλλαγές ώρας υπέρ της μόνιμης τυπικής ώρας, η οποία ευθυγραμμίζεται καλύτερα με την ανθρώπινη κιρκαδική βιολογία.
Ο κιρκάδιος ρυθμός, ή ο 24ωρος κύκλος ύπνου – αφύπνισης, είναι ο χρονομέτρης στο ανθρώπινο σώμα και οι αλλαγές στο ρολόι του σώματος μπορούν να επηρεάσουν τα επίπεδα μελατονίνης και κορτιζόλης και να αυξήσουν τους κινδύνους ορισμένων καταστάσεων υγείας.
Η διατήρηση των κιρκάδιων ρυθμών μπορεί, επίσης, να προάγει την υγιή γήρανση, καθώς ο τυπικός χρόνος είναι καλύτερα ευθυγραμμισμένος με την ανθρώπινη κιρκαδική βιολογία και κατά την τυπική ώρα το ρολόι του σώματός σας, η ώρα της ανατολής και της δύσης του ηλίου και η τυπική ώρα του ρολογιού είναι πιο συγχρονισμένα από ό,τι κατά τη θερινή ώρα. Ουσιαστικά, οι άνθρωποι γενικά αισθάνονται και λειτουργούν καλύτερα όταν ο κιρκάδιος ρυθμός τους είναι σύμφωνος με τους κύκλους φυσικού φωτός κατά τη διάρκεια του τυπικού χρόνου.
Οι διαταραχές της διάθεσης, οι καρδιαγγειακοί κίνδυνοι και η αύξηση των ατυχημάτων είναι μερικές μόνο από τις πιθανές αρνητικές επιπτώσεις της θερινής ώρας, γιατί η αλλαγή των ρολογιών μία ώρα μπροστά βλάπτει την υγεία και τη δημόσια ασφάλεια.
Οι απότομες εποχιακές αλλαγές στον χρόνο διαταράσσουν τους κιρκάδιους ρυθμούς μας, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε διαταραχές του ύπνου, αυξημένη κόπωση, ακόμα και αυξημένο κίνδυνο καρδιακών προσβολών και εγκεφαλικών.
ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ
Περισσότερο σκοτάδι το πρωί μπορεί επίσης να αυξήσει τα συμπτώματα της διαταραχής της εποχικής συναισθηματικής κατάθλιψης (SAD), καθώς το πρωινό φως παίζει μεγάλο ρόλο στη ρύθμιση της διάθεσης.
Η εποχική φύση του ανθρώπινου ύπνου επηρεάζεται από δημογραφικούς και γεωγραφικούς παράγοντες. Οι ώρες ηλιοφάνειας, η θερμοκρασία αλλά και η καθημερινή και εβδομαδιαία ρουτίνα μας αποτελούν εξωτερικούς παράγοντες που έχουν ισχυρή επίδραση στην ποιότητα και την «ποσότητα» του ύπνου και τελικώς στην ευζωία μας.
«Βαρόμετρο» της διάρκειας του ύπνου αποδείχθηκε ότι αποτελούν και οι τρελοί ρυθμοί της εργάσιμης εβδομάδας, οι οποίοι μαθηματικά οδηγούν τους περισσότερους σε αναπλήρωση του χαμένου ύπνου τα Σαββατοκύριακα.
Πρόκειται για ένα φαινόμενο που αποκαλείται «κοινωνικό jet lag». Αυτό το ρολόι είναι πράγματι ζωτικής σημασίας για την υγεία του ανθρώπινου οργανισμού – το «ξεκούρδισμά» του μεταφράζεται σε πλήθος αρνητικών επιδράσεων σε διαφορετικά συστήματα του σώματος.
Οταν το εσωτερικό αυτό ρολόι, που έχει την «έδρα» του στον υπερχιασματικό πυρήνα (SCN) του εγκεφάλου, διαταράσσεται, είναι επόμενο όλα αυτά τα συστήματα του οργανισμού να υποφέρουν. Η απορρύθμιση των κιρκαδικών ρυθμών συνδέεται με παχυσαρκία και διαβήτη, με καρδιαγγειακά νοσήματα, με δυσλειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος, με καρκίνο, αλλά και με ψυχικά νοσήματα. Ο διακοπτόμενος ύπνος τη νύχτα έχει πιθανώς μεγαλύτερη αρνητική επίδραση στην υγεία από τον ανεπαρκή ύπνο.
Ο ύπνος αποτελεί τον τρίτο βασικό πυλώνα της υγείας, μαζί με τη διατροφή και την άσκηση, και είναι ζωτικής σημασίας τόσο για τη σωματική όσο και για την ψυχική υγεία. Οι διαταραχές του δεν μεταφράζονται μόνο σε κούραση την επόμενη ημέρα, μπορεί να αποτελούν μακροπρόθεσμο σημαντικό κίνδυνο για την υγεία.
* Kαθηγητής Δερματολογίας, νομικός,
πρόεδρος της Ιπποκρατείου Aκαδημίας
Iαματικής Iατρικής, πρόεδρος Παγκόσμιας
Aκαδημίας Kινεζικής και Συμπληρωματικής
Iατρικής
ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ (ΦΥΛΛΟ 31/10/2025)
