Η ελληνική ακτοπλοΐα συνεχίζει να λειτουργεί σε ένα απαιτητικό περιβάλλον, όπου η εποχικότητα, οι αυξανόμενες περιβαλλοντικές υποχρεώσεις και το ενεργειακό κόστος επηρεάζουν τη βιωσιμότητα των δρομολογίων. Παρά τα αυξημένα έξοδα, οι τιμές των εισιτηρίων διατηρούνται φέτος σταθερές, χάρη στα μέτρα στήριξης του Υπουργείου Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής.
ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟ ΚΟΣΤΟΣ
Σύμφωνα με στοιχεία του κλάδου, το ημερήσιο λειτουργικό κόστος ενός συμβατικού πλοίου στη γραμμή της Κρήτης προσεγγίζει τα 63.400 ευρώ, ενώ για τα Δωδεκάνησα φτάνει τα 79.800 ευρώ και για τις Κυκλάδες τις 42.000 ευρώ. Το μεγαλύτερο μέρος αυτών των εξόδων αφορά στην κατανάλωση καυσίμου, η οποία κυμαίνεται από 18.000 έως 45.000 ευρώ ημερησίως, ανάλογα με τη γραμμή.
Το κόστος συμμετοχής στο Ευρωπαϊκό Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (EU ETS) επιβαρύνει επιπλέον τις εταιρίες, με περίπου 6.500 ευρώ την ημέρα για ένα πλοίο που δραστηριοποιείται σε μεγάλες γραμμές, όπως αυτή της Κρήτης.
ΝΕΕΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ
Η εφαρμογή του EU ETS στις γραμμές Ελλάδας–Ιταλίας και προς νησιά με πληθυσμό άνω των 200.000 κατοίκων σηματοδοτεί μια νέα εποχή για την ακτοπλοΐα. Από το 2029, το σύστημα θα επεκταθεί σε όλες τις ελληνικές γραμμές, με βάση τον κανονισμό FuelEU Maritime, που θέτει στόχο τη μείωση των εκπομπών άνθρακα.
Η μετάβαση σε πλοία χαμηλών εκπομπών εκτιμάται ότι θα απαιτήσει επενδύσεις άνω των 3 δισ. ευρώ για την αντικατάσταση του στόλου άνω των 25 ετών, καθώς ο μέσος όρος ηλικίας των πλοίων προβλέπεται να αγγίξει τα 36 έτη έως το 2030.
ΜΕΤΡΑ ΣΤΗΡΙΞΗΣ
Για τη συγκράτηση των τιμών στα εισιτήρια, το Υπουργείο Ναυτιλίας μείωσε κατά 50% τα λιμενικά τέλη από τον Μάιο 2025 έως τον Απρίλιο 2026. Το μέτρο συνέβαλε στην απορρόφηση μέρους του αυξημένου κόστους καυσίμων και περιβαλλοντικών επιβαρύνσεων, επιτρέποντας τη διατήρηση σταθερών ναύλων για επιβάτες και νησιώτες.
ΘΕΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΕΕΝ
Ο πρόεδρος του Συνδέσμου Επιχειρήσεων Επιβατηγού Ναυτιλίας (ΣΕΕΝ), Διονύσης Θεοδωράτος, τονίζει την ανάγκη για «ανθεκτικότητα με λιγότερους περιορισμούς». Υπογραμμίζει ότι η κοινωνική πολιτική με τις υποχρεωτικές εκπτώσεις στα εισιτήρια πρέπει να επιδοτείται από το κράτος και όχι να επιβαρύνει τις εταιρίες, όπως συμβαίνει σε άλλα μέσα μεταφοράς.
Επιπλέον, ζητείται η δημιουργία ειδικού ταμείου «Fund & Reward», το οποίο θα επιστρέφει στον κλάδο μέρος των εσόδων του ETS για τη χρηματοδότηση πράσινων επενδύσεων.
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΠΙΒΑΡΥΝΣΗ
Η Ελλάδα διατηρεί τους υψηλότερους συντελεστές ΦΠΑ στην Ευρώπη: 13% στα εισιτήρια επιβατών και 24% στα οχήματα. Σε χώρες όπως η Ισπανία, η Φινλανδία και η Ιταλία οι συντελεστές κυμαίνονται από 5% έως 10%, ενώ στη Μάλτα και τη Δανία είναι μηδενικοί. Ο ΣΕΕΝ ζητά επανεξέταση των συντελεστών για να ενισχυθεί η ανταγωνιστικότητα του ελληνικού στόλου.
ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ
Η ελληνική ακτοπλοΐα βρίσκεται σε καίριο σταυροδρόμι: καλείται να μειώσει το περιβαλλοντικό της αποτύπωμα, να ανανεώσει τον στόλο και ταυτόχρονα να διατηρήσει τη συνδεσιμότητα των νησιών με προσιτό κόστος. Οι αποφάσεις των επόμενων ετών θα κρίνουν την πορεία ενός κλάδου ζωτικής σημασίας για την εθνική οικονομία και τη νησιωτική συνοχή.
