Δίχως ουσιαστική τεχνική λύση η τηλεδιάσκεψη των υπουργών Ενέργειας Ελλάδας – Κύπρου, με τη συμμετοχή του επιτρόπου Ενέργειας, που σημαίνει ότι ναι μεν Αθήνα – Λευκωσία τηρούν τα προσχήματα, με αμφότερες τις πλευρές να θέλουν να εμφανιστούν ενωμένες ως προς την επένδυση του Great Sea Interconnector, πλην όμως η ευρύτερη εικόνα των δύο εταίρων παραμένει εύθραυστη.
Του ΜΙΧΑΗΛ ΓΕΛΑΝΤΑΛΙ
Πλέον η είσοδος και της Κομισιόν στην εξίσωση-γόρδιο δεσμό υλοποίησης του GSI θέτει προ των ευθυνών της και τις Βρυξέλλες, καθώς μέχρι τώρα ο Νταν Γιόργκενσεν ουδεμία ρητή αναφορά έχει κάνει για τον αναθεωρητικό ρόλο της Τουρκίας. «Σαν τον διάβολο το… λιβάνι» αποφεύγει η Κομισιόν οποιαδήποτε – καν νύξη – στο εκβιαστικό δίλημμα που θέτει ξεκάθαρα η Αγκυρα «ή συνδιαχείριση ή πάγωμα». Αλλωστε, τη στάση της Τουρκίας φρόντισε να επαναδιατυπώσει ο ίδιος ο Ρ.Τ. Ερντογάν από το βήμα του ΟΗΕ, μη αφήνοντας το παραμικρό περιθώριο παρερμηνείας.
Η Κομισιόν «πετά το μπαλάκι» σε Αθήνα – Λευκωσία, για το αν, η καθεμία πλευρά ξεχωριστά αλλά και από κοινού, είναι διατεθειμένες να αναλάβουν το όποιο κόστος, που για την ελληνική πλευρά είναι πρωτίστως (γεω)πολιτικό/εθνικό.
Η θέση της Αγκυρας ξεκάθαρη, χωρίς τη συμμετοχή της Τουρκίας κανένα ενεργειακό έργο δεν προχωρά στην ανατολική Μεσόγειο. Παρεμπιπτόντως, μετά τις τελευταίες ενέργειες, με την «έξοδο» του «Πίρι Ρέις» στο Αιγαίο και την άσκηση «Θαλασσόλυκος 2025» μένει να φανεί εάν η Αθήνα μπορεί να υλοποιήσει ακόμα και αυτά που την αφορούν στα αυτονόητα, λ.χ., σύνδεση Σάμου – Χίου – Λέσβου, παράκτιων αιολικών, ζωνών Natura κ.λπ. Σημειωτέον πως το ερευνητικό σκάφος «Πίρι Ρέις» προέβαινε, επί 20 ώρες, σε «επίδειξη σημαίας» στη περιοχή Χίου, Ψαρών και Σάμου, στην «καρδιά» του Αιγαίου. Ακολούθησε η άσκηση «Θαλασσόλυκος 2025», με συμμετοχή 92 πλοίων και 66 αεροσκαφών, για να μην καλλιεργούνται ψευδαισθήσεις για την τακτική της άλλης πλευράς.
Για την ελληνική πλευρά το διακύβευμα είναι απλό. Η υλοποίηση ή μη του GSI επηρεάζει άμεσα την εφαρμογή της συμφωνίας με την Αίγυπτο (συνακόλουθα το έργο GR.EGY), ενώ προοπτικά ελλοχεύει ο κίνδυνος υπονόμευσης της ενεργειακής διασύνδεσης της ηπειρωτικής Ελλάδας με τα νησιά του ανατολικού Αιγαίου, τα Δωδεκάνησα. Ωστόσο, ο ενδεχόμενος κίνδυνος (γεω)πολιτικής εμπλοκής ενέχει ανάλογο αντίκτυπο και στα επενδυτικά/επιχειρηματικά/οικονομικά. Η επιβάρυνση του (γεω)πολιτικού κινδύνου επηρεάζει τους ενεργειακούς κολοσσούς που συμμετέχουν στα έργα της ευρύτερης περιοχής, που, ήδη, επωμίζονται τις συνέπειες του επενδυτικού ρίσκου. Εύλογα, όταν, λ.χ., ερευνητικό σκάφος παρενοχλείται από τουρκικές φρεγάτες είτε αποχωρεί είτε… δένει σε κάβο μέχρι νεωτέρας. Πρόβλημα που ανέδειξε η «Εστία της Κυριακής» από τις 17 Αυγούστου, με τον εύγλωττο τίτλο «Η υποχωρητικότητα στα εθνικά επιβαρύνει (και) τον επιχειρηματικό κίνδυνο (σ.σ.: δείκτη ρίσκου)».
Η ΑΛΛΗΛΟΥΧΙΑ
Ξεκάθαρα η… καυτή πατάτα είναι στα χέρια της Αθήνας, που οφείλει να αποδείξει την αυτενέργειά της, να διεκδικήσει τον ρόλο που της αναλογεί και να αξιοποιήσει τη συγκυρία που «ενεργειακά» και «γεωπολιτικά» ταυτίζονται. Αρχίζοντας από τα βασικά: μετά τη μεταβίβαση στον ΑΔΜΗΕ των αδειών ιδιοκτήτη και διαχειριστή του GSI, θα πρέπει να ξεκαθαρίσει τη θέση του State Grid, θυμίζοντας ότι ο κινεζικός όμιλος είναι μέτοχος (με 24%) στο μ.κ. του Διαχειριστή με εκτελεστικές διοικητικές αρμοδιότητες. Ασχετα με τους λόγους που επικαλέστηκε ο State Grid, η ουσία είναι πως το Πεκίνο το τελευταίο που θα ήθελε είναι η προώθηση ενός έργου όπως ο GSI που εντάσσεται σε ευρύτερο δίκτυο του India – Middle East – Europe Corridor, προωθούμενου από την Ουάσινγκτον και ευθέως ανταγωνιστικού του κινεζικού Silk Road. Το τελευταίο σχετίζεται και με την πίεση της Ουάσινγκτον για λιμενικούς φορείς-υποδομές με τη συμμετοχή της Cosco στον ΟΛΠ, προτεραιοποιημένο στο χαρτοφυλάκιο της Κίμπερλι Γκίλφοϊλ. Η επικείμενη άφιξη της νέας επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας στην Αθήνα συμπίπτει χρονικά με αλληλουχία εξελίξεων, που θα καθορίσουν τη θέση της Ελλάδας στη νέα γεωγραφία της ευρύτερης περιοχής, όπως διαμορφώνεται «τεκτονικά». Πρακτικά υπ. Ενέργειας – Περιβάλλοντος και η Ελληνική Διαχειριστική Εταιρεία Υδρογονανθράκων και Ενεργειακών Πόρων Α.Ε. επισπεύδουν ώστε ο διαγωνισμός για τα «οικόπεδα» Κρήτης – Πελοποννήσου να ολοκληρωθεί μέσα στο 2025. Ελληνικό Δημόσιο και Chevron-HelleniQ Energy είναι πολύ κοντά στην οριστικοποίηση των συμβάσεων μίσθωσης, με την ΕΔΕΥΕΠ να έχει ολοκληρώσει τον έλεγχο των τεχνικών και νομικών όρων των προσφορών και τα τελικά κείμενα ήδη στο Ελεγκτικό Συνέδριο. Ωστόσο, θα πρέπει να επισπευσθεί… χθες η οριστικοποίηση του λιμανιού υποδοχής (επικρατέστερο της Πάτρας, αλλά με την υπογραφή του σχετικού Π.Δ. να έχει «κολλήσει» για σχεδόν δύο χρόνια).
Παράγοντες του ενεργειακού κλάδου (με ενδελεχή γνώση και του γεωπολιτικού σκηνικού) σημειώνουν πως έχει ανοίξει «παράθυρο ευκαιρίας» για τα ελληνικά συμφέροντα, καθώς οι ΗΠΑ προωθούν παράλληλα νευραλγικά projects, από τον Κάθετο Αξονα (Vertical Corridor – σύνδεση Ελλάδας – Βουλγαρίας – Ρουμανίας – Μολδαβίας – Ουκρανίας), μέχρι επενδυτικά έργα που θα απορρέουν από την προοπτική συμφωνιών του Αβραάμ. Το γεγονός πως το 88% του συνόλου των φορτίων που ήρθαν την περίοδο Ιανουαρίου – Σεπτεμβρίου στον σταθμό της Ρεβυθούσας είχε ως χώρα προέλευσης τις ΗΠΑ είναι ενδεικτικό του προσανατολισμού της Ουάσινγκτον, όπως επιβεβαιώθηκε και με την επίσκεψη του Νταγκ Μπέργκαμ στην Αθήνα. Οντως, τα φορτία που έχουν «ξεφορτωθεί» στη Ρεβυθούσα αντιστοιχούν σε 19,62 TWh (σε σχέση με τα 8,02 TWh του 2024). Επιπλέον, μέχρι την προηγούμενη εβδομάδα είχαν «δέσει» 36 δεξαμενόπλοια, από μόλις 17 πέρυσι (σύνολο χρήσης 2024/στοιχεία ΔΕΣΦΑ).
«Παράθυρο ευκαιρίας» εν όψει και του πολύ σημαντικού συνεδρίου Διατλαντικής Συνεργασίας για την Ενέργεια (P-TEC) αρχές Νοεμβρίου στην Αθήνα, με την παρουσία του Κρις Ράιτ. Προφανώς, η συμμετοχή του υπ. Ενέργειας των ΗΠΑ σε αυτή τη χρονική συγκυρία έχει το ειδικό βάρος της, γι’ αυτό και η ελληνική πλευρά οφείλει να πείσει για τη δυνατότητα άσκησης πολιτικής και επί του πεδίου, εάν και εφόσον απαιτηθεί.
ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ (17 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2025)
