Το Πλαίσιο Μηδενικών Εκπομπών προβλέπει δισεκατομμύρια σε ετήσια τέλη άνθρακα, με κίνδυνο να προκαλέσει πληθωριστικές πιέσεις και να εξαντλήσει τους πόρους του παγκόσμιου στόλου
Είναι γεγονός ότι μετά την εκλογή νέου προέδρου στις ΗΠΑ, ο Ντόναλντ Τραμπ επιβάλλει με δυναμικό τρόπο τις απόψεις του και στον τομέα της ναυτιλίας, επηρεάζοντας άμεσα το θαλάσσιο εμπόριο. Η επιβολή των εμπορικών δασμών, η ενίσχυση της ναυπηγοβιομηχανίας των ΗΠΑ, η θεσμοθέτηση προστίμων στα πλοία που έχουν κατασκευαστεί ή θα κατασκευαστούν στην Κίνα και προσεγγίζουν τα αμερικανικά λιμάνια, η παρέμβασή του στο θέμα της Διώρυγας του Παναμά, η υπογραφή μνημονίου με τη Βρετανία για την αξιοποίηση της πυρηνικής ενέργειας στην πρόωση των πλοίων και το βέτο που θέτει στα μέτρα του ΙΜΟ για το χρονοδιάγραμμα υλοποίησης για την απανθρακοποίηση αλλάζουν άρδην τους συσχετισμούς στην παγκόσμια ναυτιλία.
Οσον αφορά την αντίθεση του Ντόναλντ Τραμπ στα μέτρα του ΙΜΟ για την απανθρακοποίηση, που απείλησε με αντίποινα τις χώρες που θα τα ψηφίσουν, έχει προσωρινούς συμμάχους και τους Ελληνες εφοπλιστές, οι οποίοι με κοινή τους δήλωση, την οποία συνυπογράφουν και ξένες μεγάλες ναυτιλιακές εταιρίες, εκφράζουν με αγωνία τις επιφυλάξεις τους για το κόστος της πράσινης μετάβασης.
Την επιστολή των εφοπλιστών, εν όψει της συζήτησης στον ΙΜΟ, υπογράφουν οι κορυφαίοι εφοπλιστές που διαχειρίζονται με τις εταιρίες τους συνολικά 1.200 πλοία.
Ανάμεσα στις εταιρίες συμπεριλαμβάνονται η Frontline του John Fredriksen, ο Ομιλος TMS του Γιώργου Οικονόμου, η Capital Maritime & Trading του Ευάγγελου Μαρινάκη, ο Ομιλος Angelicoussis της Μαρίας Αγγελικούσης, οι εταιρίες Dynacom και Dynagas του Γιώργου Προκοπίου και GasLog του Πήτερ Λιβανού, καθώς και ο σαουδαραβικός γίγαντας Bahri., Hanwha Shipping, Seapeak και Stolt Tankers.
Στην επιστολή οι κορυφαίοι εφοπλιστές επισημαίνουν: «Τα προτεινόμενα όρια έντασης καυσίμου (fuel intensity) χαρακτηρίζονται από υπερβολικά άμεση και απότομη μείωση, επιβάλλοντας αντίστοιχους με το ισχύον ευρωπαϊκό πλαίσιο FuelEU στόχους κατά τουλάχιστον μια δεκαετία νωρίτερα. Δεδομένου του χρόνου που απαιτείται για την προσαρμογή των παγκόσμιων υποδομών και των αλυσίδων εφοδιασμού, καθώς και για τον σχεδιασμό, τη δοκιμή, την κατασκευή, την αναβάθμιση και την παράδοση των νέων συμβατών πλοίων από τη ναυτιλιακή βιομηχανία, πρέπει να αναφερθεί ότι το τρέχων πλαίσιο δεν μπορεί εξυπηρετήσει αυτή τη μετάβαση.
Αντίθετα, επιβάλλει μια απότομη στροφή και επιβραβεύει την αποκλειστική χρήση τεχνολογιών που δεν έχουν αναπτυχθεί πλήρως, ούτε έχουν αξιολογηθεί επαρκώς ως προς την ασφάλεια.
Η απότομη μείωση των ορίων, όπως και τα περιορισμένα κριτήρια επιβράβευσης που ενσωματώνονται στο IMO NZF δεν ενσωματώνουν την ύπαρξη μιας ρεαλιστικής και βιώσιμης μεταβατικής περιόδου, μειώνοντας έτσι τα κίνητρα για επενδύσεις σε υπαρκτές και εφικτές μεταβατικές λύσεις, με μηδενικές ή σχεδόν μηδενικές (ZNZ) εκπομπές.
Ο μηχανισμός εκμετάλλευσης και αξιοποίησης των πόρων που θα συγκεντρωθούν από το ΙΜΟ NZF είναι ασαφής, ειδικά όσον αφορά την παροχή κινήτρων στις ναυτιλιακές εταιρίες ώστε να επενδύσουν στα άμεσα διαθέσιμα εναλλακτικά καύσιμα όπως και στην αναβάθμιση της ενεργειακής αποδοτικότητας των πλοίων.
To επιχειρηματικό μοντέλο επένδυσης σε διαθέσιμα μεταβατικά καύσιμα, όπως τα βιοκαύσιμα και το LNG, παραμελείται. Η μείωση των κινήτρων για επενδύσεις στην αλυσίδα αξίας του LNG εξαλείφει μία από τις μελλοντικές οδούς για την επίτευξη του στόχου μηδενικών εκπομπών άνθρακα, μέσω του βιο- και συνθετικού μεθανίου/LNG.
Η μη απόδοση κινήτρων για επενδύσεις σε εφαρμοσμένες και διαθέσιμες τεχνολογίες μετάβασης, με καθιερωμένα πρότυπα και προδιαγραφές, και η εστίαση μόνο σε μη αποδεδειγμένες λύσεις ZNZ θα έχουν ως αποτέλεσμα η πλειονότητα της ναυτιλίας να στραφεί προς το μοντέλο διαχείρισης “πληρώνω για να εκπέμπω”. Αυτό θα επιβαρύνει δυσανάλογα τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις (ΜμΕ), ειδικά εκείνες που διαχειρίζονται πλοία χωρίς τακτικά δρομολόγια (tramping).
Σήμερα, η ναυτιλία καταναλώνει το 3% της παγκόσμιας ενέργειας, με βάση τα ευρέως διαθέσιμα καύσιμα. Σύμφωνα με το ΙΜΟ NZF, μόνο ο ναυτιλιακός κλάδος θα χρειαστεί περισσότερα από 50 mtpa υδρογόνου χαμηλών εκπομπών άνθρακα για να επιτύχει τους στόχους έως το 2040, το οποίο αντιστοιχεί σε περίπου 50% της αναμενόμενης παγκόσμιας παραγωγικής ικανότητας που προορίζεται να εξυπηρετήσει όλες τις βιομηχανίες.
Συνολικά, το IMO NZF θα συγκεντρώσει 20-30 δισ. δολ. ετησίως έως το 2030 και δεν αποκλείεται να υπερβεί τα 300 δισ. δολ. έως το 2035, εάν ο παγκόσμιος στόλος υστερήσει από τους στόχους κατά μόλις 10%. Είναι απαραίτητο το IMO NZF να εφαρμόσει τα κατάλληλα μέτρα για τα αέρια του θερμοκηπίου, ενθαρρύνοντας τις διαθέσιμες επιλογές πράσινης μετάβασης και παρέχοντας στην αγορά τα σωστά σήματα για την απανθρακοποίηση του ναυτιλιακού τομέα, αποφεύγοντας υπερβολικά οικονομικά βάρη και άρα πληθωριστικές πιέσεις στον τελικό καταναλωτή. Αυτά τα θεμελιώδη ζητήματα δεν μπορούν να επιλυθούν μετά την υιοθέτηση των μέτρων και μέσω κατευθυντήριων γραμμών. Πιστεύουμε ότι απαιτούνται κρίσιμες τροποποιήσεις στο ΙΜΟ NZF, συμπεριλαμβανομένης της εξέτασης μιας ρεαλιστικής στοχοθεσίας και ορίων, της επιβράβευσης υπεραπόδοσης, τη στήριξη της μετάβασης των ΜμΕ, με διαφάνεια στη διακυβέρνηση του ταμείου, πριν από την υιοθέτησή του.
Ως έχουν τα πράγματα, δεν πιστεύουμε ότι η NZF του IMO θα χρησιμεύσει αποτελεσματικά στην υποστήριξη της απαλλαγής της ναυτιλιακής βιομηχανίας από τις εκπομπές άνθρακα, ούτε θα διασφαλίσει ισότιμους όρους ανταγωνισμού όπως προβλέπεται».
Το Πλαίσιο Μηδενικών Εκπομπών (Net Zero Framework), το οποίο κατατέθηκε προς υιοθέτηση στην έκτακτη σύνοδο της Επιτροπής Προστασίας του Θαλάσσιου Περιβάλλοντος (MEPC), τον επόμενο μήνα, θα εισαγάγει νέα τέλη άνθρακα από το 2027, στο πλαίσιο της δέσμευσης του ΙΜΟ για επίτευξη μηδενικών εκπομπών έως το 2050.
Μελίνα Τραυλού: Η διεθνής ναυτιλία ασπίδα απέναντι στις απειλές
Πρόσφατα η πρόεδρος της Ενωσης Ελλήνων Εφοπλιστών, Μελίνα Τραυλού, κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης της Ελληνικής Προεδρίας του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, που έγινε στη Νέα Υόρκη, προειδοποίησε «τα κράτη-μέλη του ΟΗΕ να προστατεύσουν τον ναυτιλιακό κλάδο από τις σύγχρονες, πολυδιάστατες, διεθνείς απειλές». Ταυτόχρονα, η Μελίνα Τραυλού δεν έκρυψε τον έντονο προβληματισμό της για τις πρόσφατες εξελίξεις στον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό (IMO) και ειδικότερα επισήμανε:
«Στο διεθνές πεδίο της ενεργειακής μετάβασης, στηρίζουμε διαχρονικά τις εφικτές, παγκόσμιες λύσεις και όχι τα μονομερή και περιφερειακά μέτρα που υπονομεύουν τη βιωσιμότητα του κλάδου. Η διεθνής ναυτιλία ήταν παρούσα καθ’ όλη τη διάρκεια των μακροχρόνιων διαπραγματεύσεων, όμως οι ρεαλιστικές της προτάσεις υιοθετήθηκαν μόνο μερικώς και σε μη ικανοποιητικό βαθμό. Η τελική συμφωνία, αν και αποτέλεσε καρπό συμβιβασμού, εμφανίζει σημαντικές προκλήσεις ως προς την εφαρμογή της. Η Ευρωπαϊκή Ενωση και η ευρωπαϊκή ναυτιλία είναι συγκοινωνούντα δοχεία. Η ναυτιλία αποτελεί θεμέλιο της επισιτιστικής και ενεργειακής επάρκειας, της οικονομικής κυριαρχίας, της γεωπολιτικής σταθερότητας της Ευρώπης. Ανταγωνιστικότητα και απαανθρακοποίηση οφείλουν να αντιμετωπίζονται ως ομόρροπες δυνάμεις, που δρουν παράλληλα και αλληλοεπιδρούν με στόχο τη μακροχρόνια βιωσιμότητα του κλάδου».
Τα κοινά σημεία «πλανητάρχη» και εφοπλιστών απέναντι στην ενεργειακή ατζέντα
Ο απόψεις του Ντόναλντ Τραμπ και των Ελλήνων εφοπλιστών συμπίπτουν σε δύο βασικά συμπεράσματα: στο υψηλό κόστος της εφαρμογής των μέτρων και στην αμφίβολη τεχνολογία (καύσιμα) ως προς την προώθηση των πλοίων.
– Το υψηλό κόστος: Η εφαρμογή των αυστηρών περιβαλλοντικών κανονισμών του ΙΜΟ απαιτεί τεράστιες επενδύσεις σε νέα, «πράσινα» πλοία και σε εναλλακτικά καύσιμα. Το κόστος αυτό, σύμφωνα με τον Ντόναλντ Τραμπ, μετακυλίεται στους καταναλωτές και στις επιχειρήσεις, κάτι που αποτελεί επίσης κύριο μέλημα για τους εφοπλιστές.
– Στην αμφίβολη τεχνολογία: Πολλοί Ελληνες εφοπλιστές εκφράζουν την ανησυχία τους για την έλλειψη διαθέσιμων, αποδοτικών και οικονομικά βιώσιμων «πράσινων» καυσίμων και των απαραίτητων υποδομών. Οπως υποστηρίζουν οι περισσότεροι Ελληνες εφοπλιστές, η ναυτιλία είναι σε μια κατάσταση όπου δεν υπάρχουν ακόμη επαρκή δεδομένα για να παρθούν οριστικές αποφάσεις για νέες ναυπηγήσεις. Το γεγονός αυτό καθιστά πρόωρο, κατά την άποψή τους, το Net Zero πλαίσιο, καθώς κινδυνεύει να μετατραπεί σε «πολιτικό φόρο ρύπων», αντί για κίνητρο καινοτομίας.
ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ (ΦΥΛΛΟ 26/9/2025)
