Οι νέες προθεσμίες σε προγράμματα όπως «Εξοικονομώ», «Φωτοβολταϊκά» και «Ανακαινίζω» δίνουν στους δικαιούχους περιθώριο έγκαιρης ολοκλήρωσης
του ΚΩΣΤΑ ΑΠΟΣΤΟΛΟΠΟΥΛΟΥ
Σειρά παρατάσεων στις ημερομηνίες ολοκλήρωσης ενεργειακών δράσεων του «Ελλάδα 2.0» ανακοίνωσε το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ). Στόχος του ΥΠΕΝ είναι η έγκαιρη ολοκλήρωση των παρεμβάσεων, αλλά και να πιστοποιηθούν και να ενταχθούν σε εμπρόθεσμα αιτήματα πληρωμής πριν από την οριστική λήξη του ευρωπαϊκού χρονοδιαγράμματος του Ταμείου Ανάκαμψης το 2026.
Δηλαδή, απώτερος στόχος είναι να δοθεί περισσότερος χρόνος υλοποίησης, ώστε να μη χαθούν διαθέσιμα κονδύλια λόγω καθυστερήσεων. Στο ίδιο χρονικό πλαίσιο οι θεσμοί επιστρέφουν στην Αθήνα για τεχνικό έλεγχο της προόδου του Ταμείου Ανάκαμψης και για συντονισμό εν όψει των τελικών προθεσμιών, και η παρουσία τους αφορά τόσο την πορεία υλοποίησης του σχεδίου όσο και πιθανές αναθεωρήσεις οροσήμων και στόχων, όπου κριθεί πως χρειάζεται.
Η Κομισιόν έχει ορίσει ως τελικές προθεσμίες την 31 Αυγούστου 2026 για την ολοκλήρωση οροσήμων και επενδύσεων που πρέπει να έχουν πραγματικό φυσικό αντικείμενο, την 30ή Σεπτεμβρίου 2026 για την αποστολή των τελευταίων αιτημάτων πληρωμής και την ολοκλήρωση όλων των εκταμιεύσεων έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026. Οσο πλησιάζουμε σε αυτές τις ημερομηνίες, τα κράτη-μέλη είναι αναγκασμένα να προσαρμόζουν χρονοδιαγράμματα και να διατηρούν μόνο όσα έργα προλαβαίνουν να ολοκληρωθούν εγκαίρως.
Στην ελληνική περίπτωση, οι αλλαγές στα χρονοδιαγράμματα συχνά αντανακλούν μειωμένη ζήτηση, αλλά και πραγματικά εμπόδια στην εκτέλεση. Καταγράφονται «ουρές» για σύνδεση/ενεργοποίηση ειδικών προγραμμάτων από ΔΕΔΔΗΕ, όπως και για αξιολογήσεις και ανακοινώσεις, με αποτέλεσμα συσσώρευση αιτήσεων, καθυστερήσεις ελέγχου και τελικών πληρωμών, περιορισμούς σύνδεσης στο δίκτυο, γραφειοκρατικές απαιτήσεις, άγονους διαγωνισμούς και άλλα.
Μάλιστα, σε αρκετές δράσεις το ενδιαφέρον ήταν υψηλό, αλλά ο διαθέσιμος χρόνος για να φτάσουν έργα και δικαιολογητικά στην τελική πιστοποίηση ήταν περιορισμένος. Με τις νέες προθεσμίες, η φιλοδοξία είναι πως οι δικαιούχοι θα έχουν περιθώριο να παραδώσουν εγκαίρως ολοκληρωμένα έργα και το Δημόσιο δεν θα χάσει κονδύλια.
ΚΑΤΑΛΗΚΤΙΚΕΣ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΕΣ
Σύμφωνα με την ανακοίνωση του ΥΠΕΝ, οι καταληκτικές ημερομηνίες διαμορφώνονται ως εξής: Το «Εξοικονομώ 2021» μεταφέρεται έως 28 Φεβρουαρίου 2026. Το «Εξοικονομώ 2023» έως 30 Απριλίου 2026. Το «Εξοικονομώ – Ανακαινίζω για Νέους» επίσης έως 30 Απριλίου 2026. Το «Εξοικονομώ 2025» έως 31 Μαΐου 2026. Το «Αλλάζω Σύστημα Θέρμανσης και Θερμοσίφωνα» (εξαργύρωση επιταγών) έως 30 Απριλίου 2026. Η «Ενεργειακή απόδοση επιχειρήσεων τριτογενούς τομέα» έως 30 Απριλίου 2026. Το «Αλλάζω Συσκευή για τις επιχειρήσεις» έως 30 Απριλίου 2026. Τα προγράμματα «Φοίβος» και «Αθηνά» για σχολικές μονάδες έως 30 Απριλίου 2026. Τα «Ορεινά Τουριστικά Καταλύματα» έως 30 Απριλίου 2026. Τα «Φωτοβολταϊκά στη Στέγη» και «Φωτοβολταϊκά στο χωράφι» έως 30 Απριλίου 2026. Η «Προώθηση ενεργειακής απόδοσης στις ΔΕΥΑ» έως 30 Ιουνίου 2026. Τα «Συστήματα Αποθήκευσης στις Επιχειρήσεις» διατηρούνται στο 30 Απριλίου 2026 και Το «Produc-E Green» έως 30 Απριλίου 2026.
Μέρος των παραπάνω δράσεων ανήκει στο ειδικό κεφάλαιο REPowerEU του «Ελλάδα 2.0». Σε αυτό περιλαμβάνονται το «Εξοικονομώ 2025», οι παρεμβάσεις εξοικονόμησης σε σχολεία («Φοίβος», «Αθηνά»), τα «Φωτοβολταϊκά στη Στέγη» και στον αγροτικό τομέα, οι δράσεις ενεργειακής απόδοσης στις ΔΕΥΑ και τα «Συστήματα Αποθήκευσης στις Επιχειρήσεις». Αλλες δράσεις παραμένουν στον βασικό κορμό του «Ελλάδα 2.0», όπως οι κύκλοι «Εξοικονομώ 2021» και «Εξοικονομώ 2023» και το «Ανακαινίζω για Νέους», καθώς και παρεμβάσεις παραγωγικής πράσινης μετάβασης όπως το «Produc-E Green».
Ο κίνδυνος από την καθυστέρηση είναι σαφής. Αν δεν ολοκληρωθούν τα ορόσημα και δεν αποσταλούν έγκαιρα τα αιτήματα πληρωμής, τα σχετικά κονδύλια δεν μπορούν να εκταμιευτούν μετά το 2026, με ξεκάθαρη συνέπεια την αποδέσμευση πόρων και την απώλεια χρηματοδότησης. Ουσιαστικά σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο -το οποίο το υπουργείο θέλει να αποφύγει, δίνοντας τις παρατάσεις- θα χαθούν επιχορηγήσεις που στηρίζουν κρίσιμες επενδύσεις εξοικονόμησης, αυτοπαραγωγής και αποθήκευσης σε κατοικίες, σχολεία, δήμους και μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Εναλλακτικά, ένα μέρος θα μπορούσε να αναζητήσει κάλυψη από άλλα εργαλεία, όμως αυτό δεν είναι ούτε βέβαιο ούτε ισοδύναμο σε μέγεθος στήριξης.
ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ (ΦΥΛΛΟ 26/9/2025)
