Η γερμανική σκηνή των νεοφυών επιχειρήσεων επιταχύνει ξανά. Παρά τη συρρίκνωση των γύρων χρηματοδότησης («deal count») για τρίτη χρονιά, το 2024 τα κεφάλαια που κατευθύνθηκαν σε startups ξεπέρασαν τα 7 δισ. ευρώ, με τη Βαυαρία να περνά πρώτη σε επενδεδυμένα ποσά (2,3 δισ. ευρώ) και το Βερολίνο να διατηρεί την πρωτιά σε αριθμό συμφωνιών, γεγονός το οποίο επιβεβαιώνει τα σημάδια ωρίμανσης αυτού του οικοσυστήματος, με πιο «επιλεκτική» χρηματοδότηση και σαφή στροφή, πλέον, σε Τεχνητή Νοημοσύνη (Τ.Ν.) και πράσινες τεχνολογίες.
Σύμφωνα με πρόσφατη έκθεση του γραφείου Οικονομικών και Εμπορικών Υποθέσεων (ΟΕΥ) της ελληνικής πρεσβείας στο Βερολίνο, στη Γερμανία ιδρύονται περίπου 2.500 με 3.000 startups ετησίως. Ενδεικτικά αναφέρεται ότι το 2024 οι ιδρύσεις αυξήθηκαν κατά 11%. Σε νεοφυείς επιχειρήσεις εργάζονται πάνω από 560.000 άτομα, ενώ το 75% κάνει τακτική χρήση Τεχνητής Νοημοσύνης. Το 29% των εταιριών χαρακτηρίζεται «πράσινες», με περίπου 1,5 δισ. ευρώ να κατευθύνονται το 2023 σε έρευνες «Climate/Green/CleanTech».
Την ίδια στιγμή, η χώρα μετρά 31 «μονόκερους» (εταιρίες με αποτίμηση πάνω από 1 δισ. δολ.), με κορυφαία τη Celonis (αξίας περίπου 13 δισ. δολ.). Σε διεθνή σύγκριση, το VC («venture capital», δηλαδή τα κεφάλαια επιχειρηματικού κινδύνου) αντιστοιχεί σε ποσοστό 0,18% του ΑΕΠ αλλά υπάρχουν ισχυρές «νησίδες αριστείας» ανά κλάδο και περιφέρεια.
Η Γερμανία στηρίζει τις νεοφυείς επιχειρήσεις με έναν ξεκάθαρο συνδυασμό δημόσιων και ιδιωτικών εργαλείων. Ο νόμος «Zukunftsfinanzierungsgesetz» (ψηφίστηκε τον Νοέμβριο του 2023) κάνει πιο εύκολη τη συμμετοχή εργαζομένων στο μετοχικό κεφάλαιο (ESOP) και ανοίγει την πρόσβαση στις κεφαλαιαγορές. Παράλληλα, τα κρατικά ταμεία «Zukunftsfonds» (διαθέτουν περίπου 10 δισ. ευρώ) και το Growth Fund Germany (άνω του 1 δισ. ευρώ, fund-of-funds) «μοχλεύουν» ιδιωτικά κεφάλαια, ενώ τα HTGF (ο μεγαλύτερος δημόσιο – ιδιωτικός «seed» επενδυτής της χώρας) και DTCF (ένα κρατικά υποστηριζόμενο growth/scale-up fund) επενδύουν απευθείας σε τεχνολογίες βάθους, όπως Τεχνητή Νοημοσύνη, μικροηλεκτρονική και κλιματική τεχνολογία.
Το «de:hubs» (ένα δίκτυο το οποίο φέρνει κοντά startups, μεγάλες εταιρίες, ΜμΕ και ερευνητικά ιδρύματα για να αναπτύξουν νέα ψηφιακά προϊόντα και συνεργασίες και ανήκει στο ομοσπονδιακό υπουργείο Οικονομίας & Κλιματικής Δράσης) έχει πια 25 θεματικούς κόμβους. Ταυτόχρονα, προγράμματα όπως είναι το German Accelerator, το EXIST και τα εργαλεία των αναπτυξιακών τραπεζών (όπως το IBB) συμπληρώνουν το «παζλ» της χρηματοδότησης και υποστήριξης.
Γεωγραφικά, το Βερολίνο παραμένει η «βιτρίνα» και το μεγάλο «εργοστάσιο» παραγωγής… ιδρύσεων (498 νέες εταιρίες, το 2024), με έντονα διεθνές προφίλ εργαζομένων. Η Βαυαρία όμως σηκώνει τα μεγαλύτερα ποσά, χάρη στη συγκέντρωση οικοσυστημάτων Τεχνητής Νοημοσύνης, deep tech και άμυνας, και στη συστηματική διασύνδεση με τη βιομηχανία και την ακαδημαϊκή έρευνα. Ταυτόχρονα, το αποκαλούμενο «Silicon Saxony» γύρω από τη Δρέσδη εξελίσσεται σε ευρωπαϊκό κέντρο ημιαγωγών/μικροηλεκτρονικής, ενώ η Βόρεια Ρηνανία-Βεστφαλία ανεβάζει ταχύτητα σε Τ.Ν. και CleanTech.
Το προφίλ της χρηματοδότησης δείχνει ότι στη Γερμανία υφίσταται μια ώριμη αγορά αλλά και δυσκολίες για πολύ πρώιμες ομάδες. Το 2024, μέσα στο σύνολο των ιδιωτικών κεφαλαίων, τα VC αντιπροσώπευαν περίπου το ένα τρίτο των χρηματοδοτήσεων, με τα μεγαλύτερα ποσά να κατευθύνονται σε «ώριμα στάδια» («later stage»). Αντίθετα, το «seed» (ο πρώτος γύρος χρηματοδότησης μιας νεοφυούς, όταν υπάρχει ιδέα και στόχος είναι να γίνει προϊόν προς πώληση) απορρόφησε σαφώς μικρότερα «εισιτήρια».
Σύμφωνα με την έκθεση του γραφείου ΟΕΥ, περίπου μία στις δύο startups δηλώνει ότι έχει λάβει κρατική στήριξη ή επιχορήγηση. Το γεγονός αυτό αποτελεί μια ένδειξη ενεργής δημόσιας πολιτικής, αλλά και πιο αυστηρών κριτηρίων από τους ιδιώτες επενδυτές. Συνολικά, το γερμανικό είναι ένα ώριμο και διεθνοποιημένο οικοσύστημα που προσφέρει κλίμακα, τεχνογνωσία και δίκτυα.
Οι ευκαιρίες για τις ελληνικές νεοφυείς
Η Γερμανία είναι εφαλτήριο κλίμακας για ελληνικές ομάδες με σαφή B2B πρόταση, ειδικά σε Τεχνητή Νοημοσύνη, ανάλυση, βιομηχανικό λογισμικό, πράσινες τεχνολογίες, ψηφιακή υγεία και τουριστικά.
Οπως αναφέρεται στην έκθεση του γραφείου ΟΕΥ, το Βερολίνο προσφέρει γρήγορη πρόσβαση σε funds, accelerators και πολυπολιτισμικό ταλέντο. Το Μόναχο δίνει πρόσβαση σε deep tech συμπλέγματα (TUM, UnternehmerTUM, UVC Partners) και εταιρικές συνεργασίες (αυτοκινητοβιομηχανία, αεροδιαστημική). Η Δρέσδη συνδέει hardware/ημιαγωγούς με πανεπιστήμια και Fraunhofer, ενώ η Βόρεια Ρηνανία-Βεστφαλία ειδικεύεται σε A.I./CleanTech, με περιφερειακή στήριξη.
Πρακτικά, ελληνικές startups μπορούν να αξιοποιήσουν το «de:hubs» για δικτύωση, το πρόγραμμα «German Accelerator» για διεθνοποίηση, καθώς και θεσμικά εργαλεία (Zukunftsfonds μέσω VC, DTCF/HTGF για deep tech). Σύμφωνα με την ίδια έκθεση, οι στρατηγικές κινήσεις στις οποίες πρέπει να προβούν όσες ελληνικές νεοφυείς επιχειρήσεις θέλουν να αναπτυχθούν στη Γερμανία είναι: α) εγκαθίδρυση γερμανικής νομικής οντότητας για πρόσβαση σε δημόσια σχήματα, πιλοτικά με εταιρικούς πελάτες (PoCs), β) λήψη πιστοποιήσεων από νωρίς και γ) στοχευμένη παρουσία σε εκθέσεις (Bits & Pretzels, Digital X, Smart Country κ.ά.).
Διατήρηση φορολογικής απαλλαγής για τα ηλεκτροκίνητα
Η κάλυψη δημοσιονομικού κενού περίπου 30 δισ. ευρώ στον ομοσπονδιακό προϋπολογισμό του 2027, σε συνδυασμό με τη συμφωνία του κυβερνητικού συνασπισμού για παράταση της απαλλαγής από τα τέλη κυκλοφορίας των αμιγώς ηλεκτροκίνητων οχημάτων έως το έτος 2035, μπορεί να εξηγήσει τη βαρύτητα που προσδίδεται στην υποστήριξη των ηλεκτροκίνητων οχημάτων από τη γερμανική κυβέρνηση.
Σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία, τα αμιγώς ηλεκτρικά οχήματα απαλλάσσονται από τα τέλη κυκλοφορίας έως το τέλος του 2030, υπό την προϋπόθεση ότι θα έχουν ταξινομηθεί για πρώτη φορά έως τις 31 Δεκεμβρίου 2025. Παρόλο που οι αγορές μέσω εταιριών έχουν ήδη ωφεληθεί από φορολογικές ελαφρύνσεις, μέσω του ειδικού προγράμματος ενίσχυσης επενδύσεων «Investitionsbooster», αντίστοιχα μέτρα για φυσικά πρόσωπα δεν έχουν υλοποιηθεί έως σήμερα. Τόσο το ομοσπονδιακό υπουργείο Οικονομικών όσο και το ομοσπονδιακό υπουργείο Μεταφορών έχουν επισημάνει ότι τυχόν πρόσθετες παρεμβάσεις θα εξαρτηθούν από την εξέλιξη της αγοράς και τη δημοσιονομική κατάσταση.
ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ (ΦΥΛΛΟ 19/9/2025)
