Απροετοίμαστος παρουσιάστηκε ο Κυριάκος Μητσοτάκης στη συνέντευξη Τύπου στη ΔΕΘ σε ένα κρίσιμο κοινωνικό ζήτημα και περιορίστηκε σε πρόχειρες δικαιολογίες
Πολλαπλά έκθετη βρέθηκε η κυβέρνηση, εξαιτίας μιας μη απάντησης του Κυριάκου Μητσοτάκη κατά τη διάρκεια της συνέντευξης Τύπου της 89ης ΔΕΘ, στις 7/9/2025. Ο πρωθυπουργός ρωτήθηκε αν η Ελλάδα θα συμμορφωθεί με την κοινοτική απαίτηση για εναρμόνιση της νομοθεσίας με τις αλλαγές του ευρωπαϊκού πλαισίου για τον ΦΠΑ, δηλαδή για τη δυνατότητα εφαρμογής μειωμένων ή και μηδενικών συντελεστών σε τρόφιμα και φάρμακα. Ωστόσο, ο κ. Μητσοτάκης δήλωσε παντελή άγνοια για το θέμα και επιφυλάχθηκε να απαντήσει αφού ενημερωθεί…
Τι ρωτήθηκε, όμως, ο πρωθυπουργός; O δημοσιογράφος, όπως προβλέπεται στο πλαίσιο της καθιερωμένης συνέντευξης Τύπου στη ΔΕΘ, έθεσε το ερώτημα αν η Ελλάδα καθυστέρησε να ενσωματώσει τις σχετικές οδηγίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η οποία έχει δώσει στα κράτη-μέλη το περιθώριο για μηδενικό ή κάτω του 5% ΦΠΑ σε βασικά αγαθά, όπως τρόφιμα και φάρμακα. Η απάντηση του πρωθυπουργού άνοιξε έναν νέο κύκλο αντιπαράθεσης, με την κυβέρνηση να διαρρέει πληροφορίες, οι οποίες, ωστόσο, ελέγχονται.
Τι προβλέπει το ευρωπαϊκό πλαίσιο
Η Οδηγία 2022/542 τροποποίησε την 2006/112/ΕΚ και δίνει στα κράτη-μέλη τη δυνατότητα να εφαρμόζουν συντελεστές κάτω του 5% ή και μηδενικό ΦΠΑ σε «είδη πρώτης ανάγκης», όπου ρητά περιλαμβάνονται τρόφιμα και φάρμακα. Η επιλογή είναι προαιρετική, δηλαδή δεν επιβάλλεται από την Ε.Ε., αλλά πρέπει να τηρεί ορισμένους κανόνες, ώστε οι μειώσεις να είναι στοχευμένες και συμβατές με το καθεστώς των εξαιρέσεων. Η λεπτομέρεια, ωστόσο, είναι πως ναι μεν οι μειώσεις είναι πολιτική επιλογή, η ενσωμάτωση των κανόνων στο εθνικό δίκαιο, δε, είναι υποχρεωτική.
Τι έκανε (και τι δεν έκανε) η Ελλάδα
Στις 31/1/2025 η Κομισιόν απέστειλε επιστολές προειδοποίησης σε χώρες, μεταξύ των οποίων η Ελλάδα, διότι δεν είχαν κοινοποιήσει πλήρη μεταφορά και έτερης κοινοτικής οδηγίας περί νέου καθεστώτος για ΜμΕ (2020/285), αλλά και ούτε τις αλλαγές στους συντελεστές του ΦΠΑ (2022/542) έως το τέλος του 2024.
Τον Ιούλιο στο πακέτο παραβάσεων εκδόθηκαν «αιτιολογημένες γνώμες» προς κράτη που δεν είχαν ολοκληρώσει τις ενσωματώσεις, ανάμεσά τους και η Ελλάδα. Η κυβέρνηση κινήθηκε τότε με τον ν. 5222/2025, ο οποίος τροποποίησε τον Κώδικα ΦΠΑ και ενσωμάτωσε τις αναγκαίες ρυθμίσεις με καθυστέρηση.
Ατυπες δικαιολογίες από το ΥΠΟΙΚ για να κρύψει την κυβερνητική αστοχία…
Επιχειρώντας να απαντήσουν στις αντιδράσεις που προκλήθηκαν από το «δεν γνωρίζω/δεν απαντώ» του Κυριάκου Μητσοτάκη, η άτυπη ενημέρωση του υπουργείου Οικονομικών διευκρίνισε ότι «δεν ισχύει» πως η Κομισιόν προειδοποιεί την Ελλάδα με παραπομπή για τους συντελεστές σε τρόφιμα και φάρμακα και ότι η οδηγία για τους συντελεστές καθιστά προαιρετική τη χρήση μειωμένων ή μηδενικών συντελεστών. Προσέθεσαν δε ότι οι υποχρεωτικές διατάξεις έχουν ήδη ενσωματωθεί με τον ν. 5222. Αν και στο ότι η εφαρμογή των μειώσεων στους συντελεστές είναι πολιτική επιλογή, η απάντηση του ΥΠΟΙΚ είναι ακριβής, ωστόσο «λείπει» το ιστορικό ότι η χώρα πράγματι βρέθηκε σε διαδικασία επί παραβάσει, για τη λήξη της οποίας, έστω και τυπικά, απαιτείται νέα απόφαση της Κομισιόν.
Αντ’ αυτού, οι πηγές του οικονομικού επιτελείου διέρρευσαν πως «προφανώς δεν ισχύει» το ενδεχόμενο παραπομπής της Ελλάδας από την Κομισιόν, παρακάμπτοντας το γεγονός πως η χώρα βρέθηκε όντως υπόλογη και απειλήθηκε με δικαστικές περιπέτειες, λόγω της μη ενσωμάτωσης της κοινοτικής οδηγίας έως τις 31/12/2024 (και για τους επόμενους επτά μήνες…). Επιπλέον, παραγνώρισαν και το γεγονός πως η υπόθεση δεν έχει λήξει ακόμη για την Κομισιόν (άρα εκκρεμεί η «αθώωση» της Ελλάδας), καθώς απαιτείται από πλευράς της έλεγχος και έγκριση της ορθής ενσωμάτωσης της οδηγίας από την ελληνική κυβέρνηση.
Για του λόγου το αληθές, μόλις στις 2 Σεπτεμβρίου ο αρμόδιος επίτροπος Wopke Hoekstra δήλωσε πως επειδή η Ελλάδα δεν είχε μεταφέρει τις δύο οδηγίες εντός της προθεσμίας που έληξε στις 31/12/24, η Κομισιόν απέστειλε τις επιστολές επίσημης ειδοποίησης στις 31 Ιανουαρίου 2025. Δεδομένου ότι η Ελλάδα δεν απάντησε στις επιστολές επίσημης ειδοποίησης, η Κομισιόν αποφάσισε στις 17 Ιουλίου 2025 να αποστείλει αιτιολογημένες γνώμες στην Ελλάδα για τη μη μεταφορά των δύο οδηγιών. Μάλιστα, επεσήμανε πως, εάν η Ελλάδα δεν απαντούσε εντός δύο μηνών, η Κομισιόν θα μπορούσε να αποφασίσει να παραπέμψει τις υποθέσεις στο δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ενωσης, με αίτημα την επιβολή οικονομικών κυρώσεων… Ενα ιστορικό μιας υπόθεσης που και απέχει πολύ από το «προφανώς δεν ισχύει» του ΥΠΟΙΚ και δεν δικαιολογεί την άγνοια του πρωθυπουργού, όταν η χώρα βρίσκεται μισό βήμα προτού βρεθεί κατηγορούμενη και αντιμέτωπη με πρόστιμα, επειδή η κυβέρνηση κωλυσιεργεί σε ένα ζήτημα το οποίο, μάλιστα, «καίει» την πλειονότητα των πολιτών…
Το συμπέρασμα είναι πως για άλλη μια φορά η κυβέρνηση δεν αντιμετωπίζει με επαρκή σοβαρότητα το ζήτημα της ακρίβειας. Από τη μία, ο πρωθυπουργός «δεν γνωρίζει» και μεταθέτει την απάντηση σε άτυπες ενημερώσεις. Από την άλλη, την ώρα που οι τιμές στο ράφι πιέζουν τα νοικοκυριά, η συζήτηση δεν είναι αν «μας υποχρεώνει» η Ε.Ε., αλλά αν η κυβέρνηση, που κατά τα φαινόμενα κινείται με τους δικούς της «χαλαρούς» ρυθμούς, θέλει να χρησιμοποιήσει τα εργαλεία που η ίδια αναγνωρίζει ότι υπάρχουν…
ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ (ΦΥΛΛΟ 12/9/2025)
