Η Διεθνής Έκθεση Θεσσαλονίκης (ΔΕΘ) δεν είναι απλώς μια πολύ μεγάλη εκδήλωση, δεν αποτελεί μόνο ένα ένα σημαντικό γεγονός. Για σχεδόν έναν αιώνα η ΔΕΘ διαδραματίζει τον ρόλο του «θερμομέτρου» της ελληνικής οικονομίας, αποτελώντας ένα «θερμό» πεδίο πολιτικών εξαγγελιών, έναν τόπο ανταλλαγής ιδεών και απόψεων, πολλές φορές καθοριστικών για το παρόν και το μέλλον της χώρας.
Φέτος η 89η διοργάνωση συμπίπτει με την επέτειο των 100 ετών από την ίδρυσή της, δίνοντάς μας αφορμή για μια αναδρομή στις σημαντικότερες καμπές της. Η ιδέα μιας «ετήσιας διεθνούς εμποροπανήγυρης» ανήκει στον καθηγητή και βουλευτή Νικόλαο Γερμανό. Με νόμο του 1926, η πρότασή του Ν. Γερμανού υλοποιήθηκε και, έτσι, στις 3 Οκτωβρίου του ιδίου έτους εγκαινιάστηκε η πρώτη ΔΕΘ, σε μια έκταση 7.000 τ.μ., στη Θεσσαλονίκη (στο Πεδίον του Αρεως, ακριβώς απέναντι από το κτίριο της Ηλεκτρικής Εταιρίας, το οποίο σήμερα, πλέον, δεν υφίσταται αφού έχει κατεδαφιστεί). Στην έκθεση συμμετείχαν περίπου 600 εκθέτες (εκ των οποίων περίπου οι μισοί ήταν από το εξωτερικό) και δύο κρατικές αποστολές. Οι επισκέπτες, σύμφωνα με πηγές της εποχής, είχαν ξεπεράσει τους 150.000 συνολικά.
Η επιτυχία της πρώτης διοργάνωσης οδήγησε στην καθιέρωση του θεσμού της ΔΕΘ ως ετήσιου γεγονότος. Η τελευταία προπολεμική διοργάνωση πραγματοποιήθηκε το 1940. Επειτα ακολούθησαν τα δύσκολα χρόνια της Κατοχής, όταν οι εγκαταστάσεις επιτάχθηκαν και λεηλατήθηκαν από τους εισβολείς.
ΜΕΤΑΠΟΛΕΜΙΚΗ ΑΝΘΗΣΗ
Η μεταπολεμική περίοδος που ακολούθησε, σηματοδότησε μια εντυπωσιακή επανεκκίνηση της έκθεσης. Συγκεκριμένα, το 1951 η ΔΕΘ άνοιξε ξανά και προσέλκυσε περίπου 650.000 επισκέπτες, συμβάλλοντας στη διαμόρφωση ενός κλίματος αισιοδοξίας στην ανασυγκροτούμενη κοινωνία της εποχής. Μέσα στη δεκαετία του 1960 η έκθεση έγινε επί της ουσίας η «βιτρίνα» της τεχνολογίας για την Ελλάδα.
Δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι, με βάση τις πηγές της εποχής, το 1966 σημειώθηκε ρεκόρ επισκεψιμότητας, με 1,63 εκατ. επισκέπτες, και την ίδια χρονιά ανεγέρθηκε το Αλεξάνδρειον Μέλαθρον («Παλαί ντε Σπορ») από Γάλλους κατασκευαστές, οι οποίοι είχαν προηγουμένως φτιάξει το «Palais des Sports de Gerland» στη Λυών, της Γαλλίας. Επίσης, η έκθεση πλαισιώθηκε από πολιτιστικές εκδηλώσεις, όπως το Φεστιβάλ Ελληνικού Κινηματογράφου και το Φεστιβάλ Ελληνικού Τραγουδιού. Μάλιστα, στο πλαίσιο της έκθεσης λειτούργησε ο πρώτος ελληνικός ραδιοφωνικός σταθμός, επινοήθηκε ο καφές φραπέ (!) και παρουσιάστηκε ο πρώτος τηλεοπτικός σταθμός κλειστού κυκλώματος.
ΔΙΕΘΝΕΣ ΠΡΟΦΙΛ
Μετά τη μεταπολίτευση, η ΔΕΘ μεταμορφώθηκε σε έναν πολυκλαδικό θεσμό. Το 1973 εισήχθησαν οι κλαδικές εκθέσεις και το 1977 ο οργανισμός μετετράπη σε HELEXPO Α.Ε., τον επίσημο εθνικό φορέα εκθέσεων. Εκτοτε η Διεθνής Εκθεση Θεσσαλονίκης λειτουργεί και σαν θεσμός άμεσα συνδεδεμένος με την ελληνική οικονομία, αλλά και σαν πολιτικό βήμα, από το οποίο οι πρωθυπουργοί είθισται να ανακοινώνουν τα οικονομικά μέτρα και τις πολιτικές προτάσεις τους.
Στις δεκαετίες που ακολούθησαν το θεσμικό πλαίσιο της Διεθνούς Εκθεσης Θεσσαλονίκης εκσυγχρονίστηκε. Ιδρύθηκαν νέες εγκαταστάσεις, όπως το Βελλίδειο Συνεδριακό Κέντρο και καθιερώθηκε ο θεσμός της «τιμώμενης χώρας» (υφίσταται από το 1998), εμπλουτίζοντας τη διεθνή διάσταση και την επιρροή της ΔΕΘ.
Δεν είναι μια «βιτρίνα» προϊόντων
Η διαδρομή της ΔΕΘ δείχνει ότι η ΔΕΘ δεν είναι απλώς βιτρίνα προϊόντων. Αποτελεί έναν «τόπο» συνάντησης και ανάδειξης εφευρέσεων και ψηφιακών ιδεών στη σύγχρονη εποχή, με τις οποίες το ευρύ κοινό μπορεί να έρθει σε μια επαφή γνώσης.
Η ΔΕΘ δεν είναι απλώς εμπορική διοργάνωση. Κάθε χρόνο η εκάστοτε κυβέρνηση «ανοίγει τα χαρτιά» της για την οικονομία, ενώ στον χώρο της έκθεσης υπογράφονται συμφωνίες και παρουσιάζονται στρατηγικές επιχειρηματικές οι οποίες επηρεάζουν το παρόν και το μέλλον όχι μόνο της Ελλάδας, αλλά και της διεθνούς κοινότητας.
Τα δύσκολα χρόνια της κρίσης, η πανδημία που τα σάρωσε όλα και η δυναμική επανεκκίνηση του θεσμού
Η χρηματοπιστωτική κρίση της αμέσως προηγούμενης δεκαετίας, της πρώτης του 21ου αιώνα, καθώς και η πανδημία του κορονοϊού ανέκοψαν προσωρινά την πορεία της ΔΕΘ.
Είναι ακόμα νωπό στις μνήνες το γεγονός ότι το 2020 η διοργάνωση ματαιώθηκε λόγω Covid-19 και τη θέση της πήρε ένα οικονομικό φόρουμ. Η επιστροφή της έκθεσης έγινε το 2021, με τιμώμενη χώρα την Ελλάδα.
Το 2022 η 86η ΔΕΘ επανέφερε τον κόσμο στο εκθεσιακό κέντρο. Προσέλκυσε περισσότερους από 210.000 επισκέπτες, σχεδόν 1.500 εκθέτες και είχε 19 διεθνείς συμμετοχές. Τιμώμενη χώρα ήταν τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και έγιναν θεματικές εκθέσεις για αυτοκίνηση, ενέργεια και ψηφιακό μετασχηματισμό.
Η 87η ΔΕΘ, του 2023, πραγματοποιήθηκε υπό τη σκιά των πλημμυρών. Η έκθεση συγκέντρωσε 1.500 εκθέτες και 18 κρατικές αποστολές και είχε τιμώμενη χώρα τη Βουλγαρία (60 επιχειρήσεις και περισσότερες από 1.000 επιχειρηματικές συναντήσεις).
Το 2024 η 88η ΔΕΘ σημείωσε θεαματική ανάκαμψη. Είχε περισσότερους από 221.000 επισκέπτες, πάνω από 1.300 εκθέτες και 25 διεθνείς συμμετοχές. Στο πλαίσιο της έκθεσης παρουσιάστηκαν θεματικές ενότητες για την κυκλική οικονομία, την ενέργεια, την επιχειρηματικότητα και την εκπαίδευση, ενώ στη γερμανική αποστολή συμμετείχαν 135 επιχειρήσεις και οργανισμοί. Συνολικά, πραγματοποιήθηκαν πάνω από 1.000 συναντήσεις, στο πλαίσιο των οποίων ήρθαν σε επικοινωνία σημαντικές γερμανικές και ελληνικές εταιρείες.
Ένα «εργαστήρι» ιδεών, ένας χώρος «γέννησης» καινοτομιών, προβολής της τεχνολογίας του μέλλοντος και του… φραπέ!
Από τα πρώτα της βήματα η ΔΕΘ υπήρξε επί της ουσίας ένα «εργαστήριο» ιδεών, απόψεων και προτάσεων, καθώς και ένα περιβάλλον δημιουργίας και προώθησης καινοτομιών, με ικανότητα προβολής των τεχνολογιών του μέλλοντος.
Το 1926, όπως αναφέρθηκε, στη διάρκεια της πρώτης διοργάνωσης λειτούργησε ο πρώτος ραδιοφωνικός σταθμός της Ελλάδας. Ετσι, «εγκαινιάστηκε» η εποχή της μαζικής μετάδοσης ήχου.
Το 1957 δημοσιεύματα της εποχής, αν και υπάρχουν διαφωνίες στους κύκλους των σύγχρονων ιστορικών, αποδίδουν σε υπάλληλο πολύ γνωστής ιδιωτικής επιχείρησης ότι ανακάλυψε τυχαία το ρόφημα φραπέ στο περίπτερο της εταιρίας! Οπως και να ‘χει, σε κάθε περίπτωση η συνέχεια είναι γνωστή: η ΔΕΘ στάθηκε η αφορμή για να εξελιχθεί αυτό το κρύο στιγμιαίο ρόφημα σε… εθνικό σύμβολο.
Τρία χρόνια αργότερα, η ΔΕΘ έφερε στο προσκήνιο μια λέξη άγνωστη για την εποχή εκείνη, την τηλεόραση. Συγκεκριμένα, ο πρώτος τηλεοπτικός σταθμός κλειστού κυκλώματος στον χώρο της ΔΕΗ έδωσε, τότε, στους επισκέπτες μια πρώτη γεύση από το μέλλον της εικόνας.
Η έκθεση συνέχισε και τα επόμενα χρόνια να λειτουργεί ως πλατφόρμα τεχνολογικής πρωτοπορίας. Στις μεταπολεμικές δεκαετίες οι διεθνείς υπερδυνάμεις παρουσίαζαν στη ΔΕΘ τις εξελίξεις της πυρηνικής εποχής, ενώ οι ελληνικές εταιρίες αναδείκνυαν νέα προϊόντα ηλεκτρικής ενέργειας και τηλεπικοινωνιών.
Στη σύγχρονη εποχή οι θεματικές ενότητες της ΔΕΘ αντικατοπτρίζουν τις ανάγκες του ψηφιακού μετασχηματισμού. Η 86η διοργάνωση του 2022 φιλοξένησε ειδικές εκθέσεις για την αυτοκίνηση, την κυκλική οικονομία και τον ψηφιακό μετασχηματισμό. Η 88η ΔΕΘ του 2024 περιλάμβανε εννέα θεματικά αφιερώματα για την ενέργεια, την επιχειρηματικότητα, την εκπαίδευση και τη γαστρονομία και διοργάνωσε εντυπωσιακά «drone shows» που συνέδεσαν την τεχνολογία με το θέαμα.
Στη φετινή -επετειακή- 89η διοργάνωση της ΔΕΘ οι διοργανωτές θα αφιερώσουν ξεχωριστά περίπτερα στο AutoThessaloniki, στην έρευνα και την καινοτομία, στην ενέργεια και την κυκλική οικονομία, αναδεικνύοντας τις εφαρμογές της Τεχνητής Νοημοσύνης, των ηλεκτρικών οχημάτων και των έξυπνων πόλεων.
Ενέργεια, βιώσιμη ανάπτυξη, κυκλική οικονομία και αναμόρφωση
Με βάση τις πρόσφατες εξαγγελίες, η πρόταση για την αξιοποίηση του χώρου της Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης κάνει λόγο για ένα έργο το οποίο θα υλοποιηθεί από εθνικούς πόρους, ύψους 120 εκατ. ευρώ. Οι εκθεσιακοί χώροι θα καταλαμβάνουν περίπου 30.000 τετραγωνικά μέτρα και θα κατασκευαστεί καινούργιο κτίριο
Η σύγχρονη ΔΕΘ, στην εποχή της «ψηφιακής επανάστασης» των αρχών του 21ου αιώνα, δεν περιορίζεται στην εμπορική δραστηριότητα. Η έκθεση υιοθετεί δράσεις βιώσιμης ανάπτυξης και κυκλικής οικονομίας.
Ενδεικτικά αναφέρεται ότι από το 2022 λειτουργεί το πρόγραμμα «Zero Waste Expo», με σημεία ανακύκλωσης οργανικών και ανακυκλώσιμων απορριμμάτων. Στο πλαίσιο αυτό, στην 87η και την 88η Διεθνή Εκθεση Θεσσαλονίκης συγκεντρώθηκαν και ανακυκλώθηκαν δεκάδες χιλιάδες αποτσίγαρα.
Παράλληλα, οι θεματικές εκθέσεις της ΔΕΘ για την ενέργεια και την κυκλική οικονομία προβάλλουν πρωτοποριακά συστήματα θέρμανσης και ψύξης, ανακυκλωμένα υλικά και εφαρμογές για «έξυπνα».
Με βάση τις πρόσφατες εξαγγελίες της κυβέρνησης, η πρόταση για την αξιοποίηση του χώρου της Διεθνούς Εκθεσης Θεσσαλονίκης κάνει λόγο για ένα έργο το οποίο θα υλοποιηθεί αποκλειστικά από εθνικούς πόρους, ύψους 120 εκατ. ευρώ. Με βάση την ίδια πρόταση, οι εκθεσιακοί χώροι θα καταλαμβάνουν περίπου 30.000 τετραγωνικά μέτρα, θα κατασκευαστεί ένα καινούργιο κτίριο, ικανό με βάση τις πρόσφατες δεσμεύσεις να καλύψει με επάρκεια τις ανάγκες ενός αστικού εκθεσιακού χώρου, καθώς, επίσης, θα υπάρξει πλήρης αναμόρφωση και επισκευή του Βελλιδείου, το οποίο αποτελεί τοπόσημο για την πόλη και πρέπει να διατηρηθεί ως ένα σύγχρονο συνεδριακό κέντρο.
Επιπλέον, η κυβέρνηση δεσμεύεται ότι θα υπάρξει μια σημαντική επέκταση του πρασίνου, ώστε όλος ο υπόλοιπος χώρος της ΔΕΘ να μπορεί να γίνει ένα ζωντανό πάρκο που θα συνδεθεί με τις υπόλοιπες ανοιχτές εκτάσεις της πόλης, έτσι ώστε να μπορέσει να δώσει τη δυνατότητα για τις επόμενες παρεμβάσεις που θα γίνουν στην ευρύτερη περιοχή του κέντρου της Θεσσαλονίκης. Ταυτόχρονα, θα υπάρξει κατασκευή ενός πάρκινγκ 600 θέσεων για να καλυφθούν οι ανάγκες όχι μόνο της Εκθεσης, αλλά συνολικά του κέντρου της Θεσσαλονίκης.
Το έργο αυτό θα «τρέξει» από το Υπερταμείο, με τις απαραίτητες αλλαγές οι οποίες πρέπει να γίνουν στο σχήμα διοίκησης της ΔΕΘ-HELEXPO, προκειμένου να μπορέσει να μετατραπεί σε μια εταιρία η οποία θα μπορεί πραγματικά να αξιοποιήσει αυτή τη σημαντική υποδομή.
ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ (5 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2025)
