Η συζήτηση για την απανθρακοποίηση της ναυτιλίας και για τις αυστηρές ρυθμίσεις που απαιτούνται για την ενεργειακή μετάβαση προσφέρει ένα εύστοχο παράδειγμα για το πώς πρέπει, και μπορεί, να αλλάξει και το μάρκετινγκ των ελληνικών εμπορικών επιχειρήσεων με την αξιοποίηση των δυνατοτήτων της Τεχνητής Νοημοσύνης (Τ.Ν.). Το παράδειγμα είναι ενδεικτικό: όπως ο κλάδος των μεταφορών πρέπει να μειώσει τις εκπομπές ρύπων για να παραμείνει βιώσιμος, έτσι και το ψηφιακό μάρκετινγκ πρέπει να απελευθερωθεί από αναποτελεσματικές πρακτικές που καταναλώνουν χρόνο και πόρους.
Του Νάσου Χατζητσάκου
Η Τεχνητή Νοημοσύνη αποτελεί, λοιπόν, το νέο «καύσιμο» της αγοράς σε αυτή τη χρονική περίοδο. Με εργαλεία τα οποία παράγουν περιεχόμενο, αναλύουν δεδομένα και αυτοματοποιούν διαφημιστικές καμπάνιες, ο «ψηφιακός συνεργάτης» μπορεί να μετατρέψει μια μικρή ή μεγάλη επιχείρηση σε «ενεργειακό κόμβο» μέσα στα κοινωνικά δίκτυα.
Ενα από τα μεγαλύτερα πλεονεκτήματα της Τ.Ν. είναι η παραγωγή περιεχομένου. Πλατφόρμες όπως το ChatGPT προτείνουν κείμενα για αναρτήσεις στο facebook και το Instagram, δημιουργούν περιγραφές προϊόντων ή συντάσσουν newsletters που απευθύνονται προσωπικά στον πελάτη. Αυτό σημαίνει ότι ο επιχειρηματίας μπορεί να επικεντρωθεί στη στρατηγική και όχι στην επανάληψη.
Στο TikTok τα εργαλεία δημιουργίας βίντεο της Τ.Ν. επιτρέπουν τη μετατροπή ενός σεναρίου σε οπτικό υλικό μέσα σε λίγα λεπτά. Παράλληλα, συστήματα ανάλυσης δεδομένων προτείνουν την καλύτερη ώρα για να δημοσιευτεί μια ανάρτηση, ποια hashtags φέρνουν υψηλότερη αλληλεπίδραση και πώς να προσαρμόζεται το μήνυμα ανάλογα με το κοινό στόχο.
ΔΑΠΑΝΗ
Με βάση πρόσφατες μελέτες το κόστος διαφήμισης, ανάλογα με την κάθε πλατφόρμα, κυμαίνεται στα εξής επίπεδα:
1) Στο facebook σε 0,26-0,30 δολάρια ανά κλικ και 1,01-3 δολάρια ανά χίλιες εμφανίσεις.
2) Στο Instagram τα αντίστοιχα ποσά είναι 0,50-2 δολάρια ανά κλικ και 5-12 δολάρια ανά χίλιες εμφανίσεις.
Επί της ουσίας, η Τεχνητή Νοημοσύνη βοηθά ώστε να αξιοποιηθεί κάθε ευρώ, με αλγόριθμους που αναζητούν τα πιο αποδοτικά κοινά, προσαρμόζουν το budget σε πραγματικό χρόνο και σταματούν τις διαφημίσεις όταν δεν φέρνουν αποτελέσματα. Ακόμα και σε πλατφόρμες όπως το LinkedIn, όπου το κόστος ανά κλικ είναι υψηλότερο, η Τ.Ν. επιτρέπει στοχευμένη πρόσβαση σε επαγγελματίες του συγκεκριμένου κλάδου.
ΗΘΙΚΗ
Σημαντικό στοιχείο είναι η συμμόρφωση με τις ηθικές και νομικές προδιαγραφές. Όπως η απανθρακοποίηση απαιτεί κανόνες για τον έλεγχο των εκπομπών, έτσι και η χρήση της Τ.Ν. προϋποθέτει σεβασμό στην ιδιωτικότητα. Συγκεκριμένα, το νέο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ενωσης ζητάει από τις επιχειρήσεις να ενημερώνουν τους πελάτες όταν χρησιμοποιούν αυτοματοποιημένα συστήματα και να προστατεύουν τα δεδομένα τους. Αυτό ενισχύει την εμπιστοσύνη των καταναλωτών και προστατεύει την επιχείρηση από πρόστιμα.
Επίσης, η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να μεταμορφώσει τις εσωτερικές διαδικασίες: α) chatbots απαντούν αυτόματα σε ερωτήματα 24/7, β) συστήματα πρόβλεψης αποθεμάτων εκτιμούν πότε θα εξαντληθεί ένα προϊόν και γ) εφαρμογές sentiment analysis αναλύουν τις κριτικές στα social media για να καταγράψουν το κλίμα.
Ετσι δημιουργείται ένας ψηφιακός «ενεργειακός χάρτης», ο οποίος βοηθά την επιχείρηση να γνωρίζει ανά πάσα στιγμή πού βρίσκεται, πού πρέπει να επενδύσει και πώς να προσαρμοστεί. Μέσα από την υιοθέτηση αυτής της τεχνολογίας, η ελληνική αγορά μπορεί να γράψει τη δική της επιτυχημένη ιστορία, όπως η επιτυχημένη ενεργειακή μετάβαση της ναυτιλίας: με σχέδιο, μετρήσεις και τόλμη.
Από το «καμένο» budget στην απόδοση
Η νέα εποχή μάρκετινγκ είναι εδώ. Αυστηρά μέτρα στην προστασία δεδομένων και στη διαφάνεια, απανθρακοποίηση των παλιών πρακτικών, που «καίνε» budget χωρίς αποτέλεσμα, και έκκληση στο πλήρωμα, δηλαδή στο προσωπικό και στους συνεργάτες, να εκπαιδευτεί στα εργαλεία Τ.Ν. Δεν χρειάζεται μεγάλο κεφάλαιο για να αρχίσει κάποιος: ακόμα και μικρές επιχειρήσεις μπορούν να επωφεληθούν από δωρεάν ή χαμηλού κόστους εφαρμογές για social media, δημιουργώντας αποτελεσματική παρουσία και χτίζοντας κοινό εμπιστοσύνης.
Καινοτομία με αυστηρούς κανόνες προσφέρει στις επιχειρήσεις ο e-συνεργάτης
Οι αυστηρές ρυθμίσεις που επιβάλλονται για την απανθρακοποίηση της ναυτιλίας αποτελούν υπενθύμιση ότι η καινοτομία πρέπει να συνοδεύεται από κανόνες, ενίοτε αυστηρούς. Η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να είναι ισχυρό εργαλείο, αλλά χρησιμοποιείται σωστά και αποδίδει τα μέγιστα, όσο και αν κάνει αυτό εντύπωση, μόνο όταν στηρίζεται σε διαφάνεια και σεβασμό των προσωπικών δεδομένων.
Οι ευρωπαϊκές -κατ’ επέκταση και οι ελληνικές- επιχειρήσεις υποχρεούνται, πλέον, να ενημερώνουν τους καταναλωτές τους για τη χρήση των αυτοματοποιημένων συστημάτων και να εφαρμόζουν τους κώδικες δεοντολογίας για τα δεδομένα. Στο μάρκετινγκ αυτό σημαίνει ότι τα εργαλεία Τ.Ν. πρέπει να σχεδιάζονται έτσι ώστε να μην εκμεταλλεύονται ευαίσθητα προσωπικά στοιχεία των πελατών, ούτε και να δημιουργούν διακρίσεις οι οποίες μπορούν εν τέλει να λειτουργήσουν αρνητικά για το προφίλ μιας εταιρίας προς το καταναλωτικό κοινό.
Από πρακτικής πλευράς, η τήρηση των κανόνων μπορεί να γίνει με πολλούς τρόπους. Μία λύση, για παράδειγμα, είναι η υιοθέτηση συστήματος ανωνυμοποίησης στα δεδομένα που συλλέγονται από τις πλατφόρμες του διαδικτύου. Αλλος τρόπος είναι η λειτουργία των λεγόμενων πινάκων διαφάνειας («transparency dashboards») στους οποίους οι χρήστες μπορούν να δουν πώς χρησιμοποιούνται τα στοιχεία τους.
Επιπλέον, τα εργαλεία της Τεχνητής Νοημοσύνης μπορούν να ρυθμιστούν με τρόπο τέτοιο ώστε να αυτοπεριορίζουν την πρόσβαση σε δεδομένα πέρα από τα απολύτως απαραίτητα. Η εφαρμογή αυτών των πρακτικών όχι μόνο συμμορφώνει την επιχείρηση με την ευρωπαϊκή νομοθεσία, αλλά βελτιώνει ευρύτερα και τη φήμη της προς το καταναλωτικό κοινό, δείχνοντας ότι σέβεται στο ακέραιο τους πελάτες της. Οπως, λοιπόν, η Ελλάδα οφείλει να επενδύει σε πλοία μηδενικών εκπομπών για να παραμείνει ανταγωνιστική, έτσι και οι εταιρίες πρέπει να επενδύσουν σε «ηθική Τ.Ν.» για να εξασφαλίσουν βιώσιμη ανάπτυξη.
Με ποιον τρόπο αξιοποιούνται τα δεδομένα για να οδηγήσουν στην κερδοφορία
Η ψηφιακή οικονομία τρέφεται από δεδομένα, όπως αντίστοιχα τα data centers ζουν από την ενέργεια. Η επένδυση σε δομές αποθήκευσης και ανάλυσης δεδομένων είναι, λοιπόν, απαραίτητη ώστε η Τ.Ν. να αποδώσει.
Μια εμπορική επιχείρηση πρέπει να οργανώσει τα δεδομένα πωλήσεών της, τις αναζητήσεις των πελατών της και τη δραστηριότητα στα social media σε έναν ενιαίο χώρο (έναν «ψηφιακό κόμβο»). Μπορεί να χρησιμοποιήσει, για παράδειγμα, εργαλεία cloud για να αποθηκεύει και να αναλύει αυτά τα στοιχεία, εξάγοντας συμπεράσματα για το ποια προϊόντα έχουν τη μεγαλύτερη ζήτηση, ποιες ώρες αγοράζουν οι πελάτες και ποια από τα υφιστάμενα διαφημιστικά μηνύματα αποδίδουν καλύτερα.
Η Τεχνητή Νοημοσύνη αξιοποιεί αυτές τις πληροφορίες για να προτείνει προσαρμοσμένες καμπάνιες, να προβλέπει την πορεία των πωλήσεων και να εντοπίζει τυχόν προβλήματα πριν εκδηλωθούν. Ετσι, η επιχείρηση διαμορφώνει έναν ενεργειακό χάρτη του ψηφιακού της οικοσυστήματος, γνωρίζοντας πού πρέπει να δώσει ενέργεια (προώθηση, εκπτώσεις) και πού να κάνει οικονομία. Οσο πιο οργανωμένα είναι τα δεδομένα τόσο πιο ακριβείς θα είναι οι προβλέψεις της Τ.Ν.
Τα εργαλεία για αυτοματοποιημένη βελτιστοποίηση μιας καμπάνιας
Η προσπάθεια απανθρακοποίησης της ναυτιλίας έχει σημαντικές στρατηγικές ομοιότητες με τη διαδικασία μετάβασης των επιχειρήσεων σε ένα μοντέρνο και βιώσιμο ψηφιακό μάρκετινγκ. Και στις δύο περιπτώσεις οι επενδύσεις αρχίζουν με… μετρήσεις.
Η ναυτιλία, ως γνωστόν, μετράει τις εκπομπές. Οι επιχειρήσεις, από την πλευρά τους, μετρούν τις αποδόσεις των διαφημιστικών καμπανιών. Στη συνέχεια, εφαρμόζονται αυστηρά μέτρα. Ποια είναι αυτά; Για τα πλοία είναι η χρήση καυσίμων χαμηλών ρύπων. Για τις εταιρίες είναι η εγκατάλειψη των «παλιών» πρακτικών, όπως για παράδειγμα της ανεξέλεγκτης αποστολής e-mails.
Η Τεχνητή Νοημοσύνη συμβάλλει και εδώ, προσφέροντας εργαλεία για αυτοματοποιημένη βελτιστοποίηση. Για παράδειγμα, ένα σύστημα «machine learning» μπορεί: α) να παρακολουθεί τη διαφημιστική καμπάνια σε πραγματικό χρόνο, β) να προσαρμόζει τα bids (οι προσφορές που κάνει μια επιχείρηση για να εμφανιστεί η διαφήμισή της) και γ) να ανακατανέμει τον προϋπολογισμό σε διαφημίσεις που έχουν καλύτερη απόδοση.
Παράλληλα, οι αλγόριθμοι της Τεχνητής Νοημοσύνης βοηθούν να δημιουργηθούν πιο «πράσινα» επιχειρησιακά μοντέλα. Με την ανάλυση της αλυσίδας εφοδιασμού, η Τ.Ν. έχει τη δυνατότητα να προτείνει πρακτικές οι οποίες μειώνουν τις σημαντικά μετακινήσεις και τον χρόνο παράδοσης, άρα και το ενεργειακό αποτύπωμα.
ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ
Για να αξιοποιήσει πλήρως όλες αυτές τις δυνατότητες μια εμπορική επιχείρηση πρέπει φυσικά να εκπαιδεύσει το προσωπικό της. Οπως, για παράδειγμα, οι ναυτικοί μαθαίνουν να αξιοποιούν νέα καύσιμα και να χειρίζονται καινούργια συστήματα, έτσι και τα στελέχη του τμήματος μάρκετινγκ οφείλουν και πρέπει να κατανοήσουν πώς λειτουργούν τα εργαλεία της Τεχνητής Νοημοσύνης και με ποιους τρόπους να τα χρησιμοποιούν, καθώς και πότε να επεμβαίνουν στο έργο που τους έχουν «αναθέσει». Η συνεργασία με εξειδικευμένους συμβούλους μπορεί να επιταχύνει αυτή τη διαδικασία.
Επίσης, η βιωσιμότητα της στρατηγικής μιας επιχείρησης εξαρτάται από τη συνεχή αναπροσαρμογή της. Η απανθρακοποίηση στον κλάδο της ναυτιλίας δεν γίνεται άλλωστε από τη μία μέρα στην άλλη. Το ίδιο ισχύει και για τη μετάβαση σε ένα έξυπνο μάρκετινγκ. Οι επιχειρήσεις και τα αρμόδια τμήματά τους πρέπει να παρακολουθούν διαρκώς τις εξελίξεις, να δοκιμάζουν τα νέα εργαλεία και να αξιολογούν την απόδοσή τους. Με αυτόν τον τρόπο θα παραμείνουν ανταγωνιστικές και θα δημιουργήσουν ένα σταθερό υπόβαθρο ανάπτυξης, μέσα στο δύσκολο και άκρως ανταγωνιστικό περιβάλλον των αρχών του 21ου αιώνα.
ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ (22 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 2025)
