Με τη δημοσίευση του ν. 5222/2025 στις 28 Ιουλίου 2025 το οικονομικό επιτελείο και η κυβέρνηση επιχειρούν να τακτοποιήσουν τις εκκρεμότητες στον ΦΠΑ, οι οποίες την έφεραν υπόλογη έναντι της Κομισιόν, ενσωματώνοντας τις βασικές ρυθμίσεις δύο κρίσιμων κοινοτικών οδηγιών: της 2022/542 για τους συντελεστές και της 2020/285 για το ειδικό καθεστώς των πολύ μικρών επιχειρήσεων.
Αυτό, όμως, δεν αρκεί για να κλείσει η διαδικασία παράβασης, καθώς αποτελεί μόνο το πρώτο σκέλος λύσης της διαδικασίας παράβασης. Για να θεωρηθεί λήξασα, απαιτούνται ο συστηματικός έλεγχος της Κομισιόν και η ρητή επιβεβαίωση ότι η μεταφορά στο ελληνικό δίκαιο είναι πλήρης και ορθή.
Το «ρολόι» άρχισε να μετρά στις 17 Ιουλίου, όταν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή απέστειλε στην Ελλάδα αιτιολογημένη γνώμη για μη κοινοποίηση της πλήρους μεταφοράς της οδηγίας 2022/542, στο πλαίσιο του μηνιαίου πακέτου παραβάσεων. Η αιτιολογημένη γνώμη είναι το δεύτερο στάδιο και συνοδεύεται από δίμηνη προθεσμία συμμόρφωσης -πρακτικά έως τα μέσα Σεπτεμβρίου 2025- πριν από ενδεχόμενη παραπομπή στο Δικαστήριο της ΕΕ. Για την οδηγία 2020/285, που αφορά το καθεστώς των μικρών επιχειρήσεων, είχε προηγηθεί επιστολή όχλησης στο πακέτο Ιανουαρίου.
Σε εθνικό επίπεδο τα πρώτα βήματα έχουν γίνει. Η ΑΑΔΕ στις 7 Αυγούστου κοινοποίησε τα σχετικά άρθρα του νέου νόμου. Μεταξύ άλλων, το άρθρο 220 αποτυπώνει τον νέο κανόνα για την πρόσβαση σε ζωντανές εικονικές εκδηλώσεις, το άρθρο 221 ρυθμίζει τους συντελεστές για παραδόσεις αντικειμένων καλλιτεχνικής, συλλεκτικής ή αρχαιολογικής αξίας, το άρθρο 222 προβλέπει ειδικές απαλλαγές, ενώ τα άρθρα 223-232 θεσπίζουν το νέο ειδικό καθεστώς για πολύ μικρές επιχειρήσεις.
Κ.Α.
Ποιες αλλαγές προβλέπονται στις νέες διατάξεις
Το νέο πλαίσιο για τον ΦΠΑ κάνει δύο πράγματα ταυτόχρονα: αναθεωρεί την αρχιτεκτονική των συντελεστών, δίνοντας μεγαλύτερα περιθώρια για μειωμένους ή μηδενικούς συντελεστές σε αγαθά και υπηρεσίες κοινωνικού ενδιαφέροντος και εκσυγχρονίζει τεχνικά σημεία του συστήματος. Μία από τις πιο χειροπιαστές αλλαγές είναι ο κανόνας για τον τόπο φορολόγησης των live virtual events. Οταν μια εκδήλωση (πολιτιστική, εκπαιδευτική ή άλλη) μεταδίδεται ζωντανά στο διαδίκτυο, ο ΦΠΑ επιβάλλεται εκεί όπου εδράζεται ο πελάτης.
Η δεύτερη οδηγία εγκαθιδρύει ενιαίο και πιο καθαρό καθεστώς ΦΠΑ για τις πολύ μικρές επιχειρήσεις. Κάθε κράτος μέλος μπορεί να ορίσει εθνικό όριο απαλλαγής έως 85.000 ευρώ. Παράλληλα τίθεται ενωσιακό όριο 100.000 ευρώ για διασυνοριακές δραστηριότητες, ώστε να είναι δυνατή η απαλλαγή χωρίς πολλαπλές εγγραφές ΦΠΑ σε διαφορετικά κράτη-μέλη. Ο στόχος είναι λιγότερο διοικητικό και γραφειοκρατικό βάρος και σταθεροί κανόνες για μικρούς επαγγελματίες που κινούνται σε περισσότερες αγορές.
Στο ελληνικό σκηνικό ξεχωρίζει ακόμη ένα στοιχείο. Παρά το ευρωπαϊκό «ταβάνι», το εθνικό όριο απαλλαγής παραμένει προς το παρόν στα 10.000 ευρώ, όπως προβλέπει το άρθρο 39 του Κώδικα ΦΠΑ και όπως αποτυπώνεται στα επίσημα νομικά κείμενα. Από το οικονομικό επιτελείο μεταδίδεται ότι δεν αλλάζει άμεσα το όριο, παρότι το νέο πλαίσιο επιτρέπει σημαντικά υψηλότερα επίπεδα.
Το στάδιο της αξιολόγησης και ο κίνδυνος παραπομπής
Μετά την ψήφιση του νόμου η «μπάλα» περνά στην Κομισιόν για την τυπική αξιολόγηση. Μέχρι στιγμής δεν έχει εκδοθεί ανακοίνωση περάτωσης, άρα το δίμηνο της αιτιολογημένης γνώμης τρέχει κανονικά. Αν η Επιτροπή κρίνει πλήρη την κοινοποίηση, ο φάκελος θα κλείσει σε μία από τις επόμενες δέσμες παραβάσεων. Διαφορετικά, υπάρχει ο κίνδυνος παραπομπής στο ΔΕΕ. Στις περιπτώσεις μη κοινοποίησης, η Συνθήκη επιτρέπει ακόμη και χρηματικές κυρώσεις ήδη από το πρώτο στάδιο της υπόθεσης, επομένως το στοίχημα παραμένει.
Για τις επιχειρήσεις οι αλλαγές μόνο δευτερεύουσες δεν είναι. Η προσαρμογή στους νέους κανόνες για τα live virtual events αφορά ένα τμήμα της οικονομίας που αναπτύσσεται σταθερά, από τηλεκπαιδεύσεις και διαδικτυακά συνέδρια μέχρι πολιτιστικές διοργανώσεις. Ο τόπος φορολόγησης μεταφέρεται στη χώρα του καταναλωτή και οι πάροχοι θα χρειαστεί να εξοπλιστούν τεχνικά -για παράδειγμα, με συστήματα ταυτοποίησης χώρας πελάτη- και συχνά να αξιοποιήσουν το One-Stop Shop, αναπροσαρμόζοντας συμβάσεις και τιμολόγηση.
ΕΝΩΣΙΑΚΟ ΟΡΙΟ
Για τις πολύ μικρές επιχειρήσεις το νέο σχήμα υπόσχεται λιγότερη γραφειοκρατία και ξεκάθαρους κανόνες στις διασυνοριακές πωλήσεις. Με ενωσιακό όριο 100.000 ευρώ μικροί επαγγελματίες μπορούν, υπό προϋποθέσεις, να πουλούν σε άλλα κράτη-μέλη χωρίς ΦΠΑ, αποφεύγοντας πολλαπλές εγγραφές. Η Ελλάδα έχει ήδη περάσει το πλαίσιο στον Κώδικα ΦΠΑ μέσω των άρθρων 223-232. Μένει να φανεί αν θα αξιοποιηθεί και για αναπροσαρμογή του εθνικού ορίου, μειώνοντας το διοικητικό βάρος για τις πολύ μικρές μονάδες.
Τέλος, ο ν. 5222/2025 «κουμπώνει» με την ευρύτερη ψηφιακή ατζέντα του ΦΠΑ. Θεσπίζει υποχρεωτική ηλεκτρονική τιμολόγηση στις συναλλαγές μεταξύ επιχειρήσεων και επικαιροποιεί ειδικούς κανόνες, ώστε να βελτιωθούν η διασταύρωση συναλλαγών και η συμμόρφωση. Η αγορά θα χρειαστεί ένα μεταβατικό διάστημα προσαρμογής. Η κατεύθυνση, πάντως, δείχνει περισσότερη διαφάνεια και ευκολία, με λιγότερη γραφειοκρατία και μικρότερες τριβές για φορολογουμένους, λογιστές, παρόχους υπηρεσιών και τη φορολογική διοίκηση.
ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ (22 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 2025)
