Η ελληνική ακτοπλοΐα βρίσκεται μπροστά σε μια περίοδο καίριων αποφάσεων, καθώς η ανάγκη ανανέωσης του στόλου είναι πιο επιτακτική από ποτέ. Η τελευταία μεγάλη επένδυση σε νέα πλοία έγινε στα μέσα της δεκαετίας του 2000. Έκτοτε, η οικονομική κρίση και η περιορισμένη πρόσβαση σε κεφάλαια οδήγησαν τις εταιρείες στην αγορά μεταχειρισμένων πλοίων, πολλά εκ των οποίων είναι ήδη μεγάλης ηλικίας. Σήμερα, μόνο το 17% του στόλου είναι κάτω των 20 ετών, ενώ η πλειονότητα ξεπερνά αυτήν την ηλικία, δημιουργώντας πιεστικές ανάγκες εκσυγχρονισμού.
ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ
Παράλληλα, η εφαρμογή νέων περιβαλλοντικών κανονισμών αυξάνει σημαντικά το λειτουργικό κόστος. Το ευρωπαϊκό σύστημα εμπορίας εκπομπών (EU ETS) εφαρμόζεται σταδιακά από το 2024, ενώ από το 2025 ξεκινά η εφαρμογή του κανονισμού Fuel EU Maritime, που απαιτεί μείωση εκπομπών στα καύσιμα. Την ίδια χρονιά, η Μεσόγειος καθίσταται Περιοχή Ελέγχου Εκπομπών (ECA), περιορίζοντας το θείο στα καύσιμα. Οι αλλαγές αυτές συνεπάγονται υψηλότερες δαπάνες και πιθανές αυξήσεις στους ναύλους.
ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΙΚΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ
Η ετήσια έκθεση της XRTC Business Consultants επισημαίνει ότι το Ευρωπαϊκό Ταμείο Εκσυγχρονισμού μπορεί να αποτελέσει βασικό μοχλό στήριξης. Η Ελλάδα, δικαιούχος από το 2024, αναμένεται να αντλήσει έως 1,5 δισ. ευρώ μέχρι το 2030. Σε εθνικό επίπεδο, δημιουργήθηκε επίσης Ταμείο Εκσυγχρονισμού ύψους 300 εκατ. ευρώ, που με τη μόχλευση ιδιωτικών και τραπεζικών κεφαλαίων εκτιμάται ότι μπορεί να κινητοποιήσει επενδύσεις άνω των 3 δισ. ευρώ.
ΔΙΑΦΑΝΕΙΑ ΚΑΙ ΕΠΙΔΟΤΗΣΕΙΣ
Σημαντικό ζήτημα που θίγεται είναι η έλλειψη διαφάνειας στα οικονομικά στοιχεία πολλών ακτοπλοϊκών εταιρειών, παρά τις επιδοτήσεις που λαμβάνουν, κυρίως για τις άγονες γραμμές. Σήμερα, μόνο οι εισηγμένες στο Χρηματιστήριο υποχρεούνται σε δημοσιοποίηση ισολογισμών. Η δημοσιοποίηση στοιχείων θα διευκόλυνε την πρόσβαση σε χρηματοδότηση και τον σχεδιασμό νέων επενδύσεων.
ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΤΑΣΕΙΣ
Σε παγκόσμιο επίπεδο, η ναυπήγηση νέων πλοίων επικεντρώνεται στα κινεζικά ναυπηγεία, τα οποία κυριαρχούν στην αγορά. Για τις μικρότερες εταιρείες, η λύση βρίσκεται συχνά στις μακροχρόνιες ναυλώσεις πλοίων που κατασκευάζουν μεγάλοι όμιλοι. Αυτή η πρακτική επιτρέπει πρόσβαση σε σύγχρονα σκάφη χωρίς το υψηλό αρχικό κόστος κατασκευής.
ΕΠΟΜΕΝΑ ΒΗΜΑΤΑ
Η ελληνική ακτοπλοΐα καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στις αυξημένες περιβαλλοντικές απαιτήσεις, το υψηλό κόστος καυσίμων και τη χρηματοδότηση νέων επενδύσεων. Η πρόκληση είναι διπλή: εξασφάλιση πόρων για τη ναυπήγηση νέων πλοίων και επιλογή του κατάλληλου καυσίμου που θα ανταποκρίνεται στους στόχους μηδενικών εκπομπών. Το μέλλον του κλάδου θα κριθεί από το αν μπορεί να αξιοποιήσει αποτελεσματικά τα διαθέσιμα χρηματοδοτικά εργαλεία και να προσαρμοστεί στις νέες διεθνείς συνθήκες.
