Ναι στην εναρμόνιση των νέων προτύπων εν όψει του 2030, δίχως όμως να υπονομευτεί η νησιωτική συνδεσιμότητα, επισημαίνει ο Διονύσης Θεοδωράτος
«Η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας του ακτοπλοϊκού στόλου, τόσο στις εσωτερικές γραμμές όσο και στους διεθνείς πλόες, είναι επιτακτική ανάγκη και απαιτεί επικαιροποιημένες, στοχευμένες πολιτικές. Οι συνθήκες της αγοράς, οι τεχνολογικές εξελίξεις, οι νέες περιβαλλοντικές απαιτήσεις και ο αυξανόμενος ανταγωνισμός από διεθνείς παρόχους καθιστούν σαφές ότι το υφιστάμενο μοντέλο χρειάζεται ουσιαστική αναπροσαρμογή» επισημαίνει ο Διονύσης Θεοδωράτος, πρόεδρος του Συνδέσμου Επιχειρήσεων Επιβατηγού Ναυτιλίας.
Ο Διονύσης Θεοδωράτος, αναλύοντας τις προτάσεις και τις σκέψεις για την ανταγωνιστικότητα της ελληνικής ακτοπλοΐας, τονίζει:
«Για τις γραμμές εσωτερικού απαιτούνται:
- Ανανέωση του στόλου με πιο οικονομικά, περιβαλλοντικά φιλικά και ευέλικτα πλοία.
- Επενδύσεις στην ενεργειακή αποδοτικότητα: (ηλεκτρισμός, υβριδικά συστήματα, εναλλακτικά καύσιμα).
- Βελτίωση υποδομών στα λιμάνια και φιλικότερες εγκαταστάσεις εξυπηρέτησης των επιβατών και των πλοίων, ούτως ώστε να μπορούν να υποστηρίξουν πλοία νέας τεχνολογίας και να μειωθούν οι χρόνοι εξυπηρέτησης.
Αλλά και για τις γραμμές διεθνών πλόων επιβάλλεται:
- Θεσμική στήριξη και ισότιμη μεταχείριση έναντι των άλλων κρατών.
- Αναβάθμιση της ποιότητας υπηρεσιών με έμφαση στην καινοτομία, στην ταχύτητα και την εμπειρία του επιβάτη.
- Προσαρμογή στις ευρωπαϊκές και τις διεθνείς ρυθμίσεις, με τεχνική και χρηματοδοτική υποστήριξη προς τις εταιρίες».
Τονίζει επίσης ότι η ανταγωνιστικότητα του ακτοπλοϊκού στόλου δεν είναι υπόθεση μόνο των εταιριών, αλλά είναι θέμα και της ευρωπαϊκής και εθνικής στρατηγικής για τη νησιωτικότητα, τον τουρισμό και τη ναυτιλία γενικότερα, και προσθέτει: «Οι περιβαλλοντικοί στόχοι που έχει θέσει η Ευρωπαϊκή Ενωση για το 2030 και το 2050 είναι δεσμευτικοί και αφορούν όλες τις θαλάσσιες μεταφορές, χωρίς εξαίρεση. Πράσινη μετάβαση: Ναι, αλλά με ρεαλισμό. Η μετάβαση είναι εφικτή, αλλά δεν μπορεί να γίνει άμεσα και χωρίς στήριξη. Το κόστος της “πράσινης τεχνολογίας” είναι σημαντικά υψηλό και, επιπλέον, οι τεχνολογίες καυσίμων χαμηλών ρύπων είναι ακόμη σε εξέλιξη και δεν έχουν πλήρως ωριμάσει για μαζική εφαρμογή».
ΟΙ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ
Ποιες προϋποθέσεις απαιτούνται:
– Χρηματοδοτικά εργαλεία και πολιτικές επανεπένδυσης των ποσών του ΣΕΔΕ E.U.-ETS: Ειδικά πράσινα ταμεία και απλοποιημένη πρόσβαση των εταιριών σε ευρωπαϊκά προγράμματα.
– Λιμενικές υποδομές: Τα πλοία νέας τεχνολογίας χρειάζονται λιμένες με ανάλογη ενεργειακή υποστήριξη, μείωση των χρόνων αναμονής και υποδοχή πλοίων νέας τεχνολογίας
– Ευέλικτο πλαίσιο: Ρεαλιστικό χρονοδιάγραμμα και σταδιακή εφαρμογή με δυνατότητα επαναπροσδιορισμού βάση δεικτών».
Αναφερόμενος στον εκσυγχρονισμό του ακτοπλοϊκού στόλου και τη μετάβαση στην πράσινη ναυτιλία, ο Διονύσης Θεοδωράτος τόνισε: «Η ανανέωση του ακτοπλοϊκού στόλου σίγουρα ένα δύσκολο, αλλά αναγκαίο εγχείρημα. Αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για τη βιωσιμότητα του κλάδου, την περιβαλλοντική συμμόρφωση και την αναβάθμιση των παρεχόμενων υπηρεσιών. Πρόκειται όμως για ένα εξαιρετικά δύσκολο και πολυπαραγοντικό εγχείρημα, με βασικό αγκάθι τη χρηματοδότηση.
Σήμερα ο μέσος όρος ηλικίας των πλοίων που εξυπηρετούν τις εσωτερικές γραμμές υπερβαίνει τα 29 έτη. Αυτό δημιουργεί ζητήματα τόσο κόστους συντήρησης όσο και συμμόρφωσης με τους αυστηρότερους περιβαλλοντικούς κανονισμούς της Ε.Ε., οι οποίοι θα γίνουν ακόμα πιο πιεστικοί από το 2030 και μετά.
Βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη διάλογος μεταξύ του υπουργείου Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής και άλλων συναρμόδιων υπουργείων, των ακτοπλοϊκών εταιριών και των τραπεζικών/χρηματοδοτικών φορέων, ώστε να διαμορφωθεί ένα κοινό πλαίσιο στήριξης για την ανανέωση του ακτοπλοϊκού στόλου και παράλληλα έχουν κατατεθεί προτάσεις, με στόχο την επιδότηση ναυπήγησης πλοίων με πράσινη τεχνολογία ή ενίσχυσης μέσω ειδικών προγραμμάτων της μετάβασης σε φιλικότερα προς το περιβάλλον υφιστάμενα πλοία.
Η απουσία, όμως, εξειδικευμένων χρηματοδοτικών εργαλείων έως σήμερα για την ακτοπλοΐα αποτελεί τροχοπέδη.
Χρειάζεται, επομένως μια σύνθετη και δαπανηρή διαδικασία, που η επιτυχία της εξαρτάται από τη συνεργασία όλων των εμπλεκόμενων εταιριών της Πολιτείας και χρηματοδοτικών φορέων. Τα πρώτα βήματα έχουν γίνει, ωστόσο απαιτείται ξεκάθαρο χρηματοδοτικό εργαλείο και πολιτική βούληση για να αποκτήσει το εγχείρημα ουσιαστικό βάθος και προοπτική».
Ευελιξία στις άγονες γραμμές και μηχανισμούς ενίσχυσης μικρών εταιριών
«Την επικαιροποίηση των άγονων γραμμών με πιο ευέλικτους και στοχευμένους διαγωνισμούς που να διασφαλίζουν τη βιωσιμότητα αλλά και τη σταθερή εξυπηρέτηση των μικρών νησιών», καθώς και τη θέσπιση «κινήτρων εισόδου στην ακτοπλοϊκή αγορά, είτε μέσω επιδότησης νεότευκτων πλοίων είτε με πρόσβαση σε ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά εργαλεία», θέτει στον δημόσιο διάλογο ο πρόεδρος του Συνδέσμου Επιχειρήσεων Επιβατηγού Ναυτιλίας, Διονύσης Θεοδωράτος, ο οποίος, απαντώντας στο ερώτημα «αν υπάρχουν αρρυθμίες», υποστήριξε ότι οι αρρυθμίες της ακτοπλοϊκής αγοράς αντιμετωπίζονται με το ίδιο ενωσιακό δίκαιο όπως ανάλογα γίνεται και για όλους τους άλλους επιχειρηματικούς κλάδους μέσω των ρυθμιστικών και εποπτικών Αρχών.
Οσον αφορά τη διαμόρφωση των εισιτηρίων των ακτοπλοϊκών πλοίων, ο Διονύσης Θεοδωράτος είπε: «Την τρέχουσα περίοδο, εν μέσω των γεωπολιτικών – οικονομικών εξελίξεων, της αυξανόμενης σταδιακά εφαρμογής των περιβαλλοντικών μέτρων και του προκαλούμενου κόστους της πράσινης μετάβασης στη λειτουργία των ακτοπλοϊκών πλοίων, πραγματοποιήθηκαν κάποιες παρεμβάσεις από πλευράς της Πολιτείας οι οποίες συνδυάστηκαν με την πτώση των διεθνών τιμών των καυσίμων, αλλά και των ενεργειών των ακτοπλοϊκών εταιριών με στόχο την ενίσχυση της νησιωτικής σύνδεσης και τη διευκόλυνση των μετακινήσεων μέσω των τιμών στα ακτοπλοϊκά εισιτήρια.
Παρότι οι ακτοπλοϊκές εταιρίες έχουν δείξει με πολιτικές κοινωνικών αλλά και εμπορικών εκπτώσεων σε κατηγορίες επιβατικού κοινού ότι εφαρμόζουν κοινωνικά κριτήρια, όπως σε πολύτεκνους, οικογένειες, νέους, φοιτητές, εκπαιδευτικούς, πρέπει να παραδεχτούμε ότι τα λειτουργικά τους κόστη εξακολουθούν να παραμένουν σε υψηλά επίπεδα αλλά και να αυξάνονται.
Ανάλογα με τη γραμμή υπολογίζεται ότι το 30% με 50% των επιβατών ταξιδεύει με εκπτωτικά εισιτήρια. Ιδιαίτερα οι τακτικοί επιβάτες και οι νησιώτες με τα προγράμματα πιστότητας των εταιριών δικαιούνται έκπτωση στις μετακινήσεις τους».
Εκπτωτικές παροχές: Βήμα προς την κατεύθυνση της οικονομικότερης μετακίνησης
Αναφερόμενος στο περιβαλλοντικό κόστος, ο Διονύσης Θεοδωράτος επισήμανε: «Από πλευράς ακτοπλοϊκών επιχειρήσεων, παρά το σημαντικό περιβαλλοντικό κόστος συμμόρφωσης (νέο περιβαλλοντικού τύπου καύσιμο, το Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών – E.U.- ETS), τον υψηλό ΦΠΑ στα εισιτήρια σε σχέση με άλλες ακτοπλοϊκές χώρες της Ε.Ε. και τις σημαντικές αυξήσεις στα πάγια λειτουργικά έξοδα, όπως κυρίως μεταξύ άλλων, ανταλλακτικά, επισκευές συντήρησης της μισθοδοσίας, ασφαλιστικών εισφορών, έξοδα διαμονής και τροφοδοσίας πληρωμάτων, ασφάλιση σκάφους και μηχανής, κάλυψη ασφαλιστικών κινδύνων προστασίας και αποζημίωσης, απόσβεση του αρχικού κεφαλαίου απόκτησης του πλοίου, χρηματοοικονομικά έξοδα, αποπληρωμή δανείων, τα λιμενικά τέλη και δικαιώματα κ.ά., εφαρμόστηκαν ευέλικτες εμπορικές πολιτικές και συγκεκριμένα:
– Με τη σταθερή διατήρηση της τιμής των εισιτηρίων επιβατών και Ι.Χ. οχημάτων σε σχέση με τον προηγούμενο χρόνο.
– Με ειδικές προσφορές και εκπτώσεις στο πλαίσιο της εμπορικής τους πολιτικής και της κοινωνικής ευθύνης.
– Εφαρμογή γενικά εκπτώσεων που φτάνουν και το 50% σε διάφορες κατηγορίες επιβατών, όπως οικογένειες, φοιτητές, πολυτέκνους, αλλά και ειδικές εκπτώσεις ή προσφορές, όπως σε κράτηση μετ’ επιστροφής, κράτηση πρώιμης περιόδου (early booking).
Το πρόγραμμα εφαρμογής του μεταφορικού ισοδύναμου από πλευράς Πολιτείας της επιδότησης άμεσα του εισιτηρίου για τους κατοίκους των νησιών συνέχισε να εφαρμόζεται, επιτρέποντας την επιστροφή μέρους του κόστους του εισιτηρίου. Η χρήση του επεκτάθηκε και στους φοιτητές νησιώτες και στους επαγγελματίες.
Το επιβατικό κοινό υποδέχθηκε θετικά αυτές τις προσπάθειες, αν και δεν έλειψαν τα παράπονα, ειδικά στις γραμμές μεγάλης ζήτησης ή σε περιόδους αιχμής.
Συνολικά, οι παρεμβάσεις αποτέλεσαν ένα πρώτο βήμα προς την κατεύθυνση της οικονομικότερης ακτοπλοϊκής μετακίνησης, αλλά το θέμα της τιμολογιακής πολιτικής λόγω της πράσινης μετάβασης και του ΦΠΑ παραμένει ανοιχτό».
ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ (ΦΥΛΛΟ 8/8/2025)
