Η διαφορά στους δείκτες της χώρας μας με την Ευρωζώνη διογκώνεται, με επιπτώσεις σε τιμές βασικών υπηρεσιών και στην αποδοτικότητα της βιομηχανίας
Ο πληθωρισμός τρέχει με διπλάσια ταχύτητα στην Ελλάδα από τον μέσο όρο της Ευρώπης και η κατάσταση, δυστυχώς, υπάρχει κίνδυνος να παγιωθεί και να χειροτερέψει μετά το καλοκαίρι, επαναφέροντας τον εφιάλτη για ένα νέο κύμα ακρίβειας διαρκείας που έχουν βιώσει και στο παρελθόν η ελληνική αγορά και η κοινωνία. Τα μηνύματα έρχονται από τα νέα στοιχεία της Εurostat, της ΕΛ.ΣΤΑΤ. αλλά και με βάση τις μετρήσεις της ΤτΕ, της ΕΚΤ, του ΙΟΒΕ και άλλων οργανισμών που βασίζονται στις απαντήσεις που δίνουν βιομηχανία και καταναλωτές. Γίνεται σαφές πως οι πληθωριστικές προσδοκίες παραμένουν ριζωμένες στην ελληνική αγορά και πως ήδη μετρούν σημαντικές απώλειες σε όρους διαθέσιμου εισοδήματος και αγοραστικής δύναμης, αλλά και στον παραγωγικό ιστό και στις υπηρεσίες.
Παράγοντες της αγοράς κάνουν λόγο για συνεχή αιμορραγία ανταγωνιστικότητας και θεωρούν πολύ κρίσιμο τι θα γίνει από το φθινόπωρο και μετά, επισημαίνοντας πως το τέρας του δομικού πληθωρισμού είναι το μεγάλο στοίχημα. Ο φόβος είναι μήπως αυτή τη φορά γίνει πράξη ό,τι απέφυγε η ελληνική οικονομία με τις προηγούμενες πρόσφατες κρίσεις τιμών. Μήπως, δηλαδή, δημιουργηθεί ένα καταστροφικό σπιράλ πιέσεων για αυξήσεις μισθολογικού κόστους που απλά θα καλύψουν ένα μέρος του αυξημένου κόστους ζωής, συμπιέζοντας και την εγχώρια κατανάλωση, σε συνδυασμό με το παράλληλο κύμα ακρίβειας στην αγορά ακινήτων.
Οι πρώτες επιπτώσεις
Καθώς οι ανατιμήσεις επεκτείνονται και σε άλλους δείκτες, όπως είναι το τουριστικό προϊόν και η βιομηχανική παραγωγή, οι επιπτώσεις ήδη επηρεάζουν τις εξαγωγές, αλλά και το αίσθημα που υπάρχει διεθνώς για ξένες επενδύσεις στην Ελλάδα, ειδικά τώρα που τελειώνει το Ταμείο Ανάκαμψης. Το μεγάλο στοίχημα είναι επίσης τι θα γίνει στη βασική ελληνική βιομηχανία, στον τουρισμό, με δεδομένες τις αρρυθμίες που παρουσιάζονται από φέτος. Τα μηνύματα από την αγορά για μείωση της κατανάλωσης των τουριστών που προσπαθούν να περιορίζουν τα έξοδά τους επιλέγοντας φαγητό στο κατάλυμα, ή μειώνοντας τις γενικότερες δαπάνες είναι μία πρώτη ένδειξη. Με δεδομένη την ψαλίδα στην πορεία των τιμών στην Ελλάδα και σε άλλους ανταγωνιστικούς προορισμούς, υπάρχει ο κίνδυνος το 2026 το στοίχημα να μην είναι η διατήρηση της επίδοσης του 2024 σε όρους τζίρου αλλά ο πήχης να χαμηλώσει ακόμη πιο πολύ.
Οι πολλές ευθύνες
Η πορεία των τιμών δείχνει σημάδια παγίωσης και τον Ιούλιο ένα νέο μέτωπο φούντωσε στο πεδίο των τροφίμων μετά την άρση του πλαφόν στο περιθώριο κέρδους. Ο Σεπτέμβριος θα δείξει το τοπίο και στην αγορά ενοικίων αλλά και τις αναπροσαρμογές που θα γίνουν σε πεδία όπως η εκπαίδευση και η υγεία.
Παράλληλα θα φανεί πιο ξεκάθαρα η διεθνής επίπτωση από το μέτωπο των δασμών, αλλά και από την αγορά ενέργειας. Οπως και η τάση στη δυτική Ευρώπη, στην οποία η συγκράτηση των τιμών διευκολύνεται και από τη χαμηλή πορεία του ΑΕΠ.
Πάνω από όλα, εξηγούν αρμόδιες πηγές, στην ελληνική αγορά το μεγάλο στοίχημα είναι κατά πόσο θα λειτουργήσουν οι συνθήκες ανταγωνισμού. Μια λογική άνοδος τιμών πέριξ του 2% είναι αναμενόμενη, αφού η χώρα έχει επιστρέψει σε συνθήκες ανόδου του ΑΕΠ. Ωστόσο, τώρα φαίνεται η «γύμνια» μηχανισμών ελέγχου αλλά και η ωριμότητα του επιχειρηματικού κόσμου, μέρος του οποίου συνεχίζει να βρίσκει «παράθυρα» για αύξηση του περιθωρίου κέρδους μέσω ανατιμήσεων που πλέον χτυπούν στην πορεία των κλάδων.
Το καμπανάκι από τα στοιχεία
Το πρόβλημα της ακρίβειας είναι ξεκάθαρο στον δομικό δείκτη, δηλαδή στον δείκτη τιμών εκτός ενέργειας και τροφίμων – ποτών. Στην Ελλάδα τον Ιούλιο βρέθηκε στο 4,2% και ήταν ο δεύτερος πιο υψηλός στην Ευρωζώνη έναντι μόλις 2,3% μέσου όρου. Το ζήτημα είναι πως παραμένει πλέον σταθερά τους τελευταίους μήνες σε επίπεδα πάνω από το 4%, όταν σε γειτονικές χώρες με παρόμοια δομή, όπως η Κύπρος και η Ιταλία, κινείται στο φάσμα του 2%.
Ομοίως ο εναρμονισμένος δείκτης τιμών αυξήθηκε εκ νέου τον Ιούλιο στο 3,7% (από 3,6% τον Ιούνιο) στην Ελλάδα έναντι ανόδου μόνο κατά 2% σε επίπεδο Ευρωζώνης. Και αυτή η επίδοση είναι από τις υψηλότερες στην Ε.Ε. και έχει και μία άλλη σημασία. Πλέον αυξάνεται η «ψαλίδα» ανάμεσα στον εναρμονισμένο δείκτη και τον εθνικό δείκτη τιμών στην Ελλάδα (έχει κατά μία περίπου μονάδα πιο αργή άνοδο). Καθώς όμως ο εναρμονισμένος καλύπτει τις καταναλωτικές δαπάνες που πραγματοποιούνται στην οικονομική επικράτεια ανεξάρτητα από ποιους γίνονται (μόνιμοι, ή μη μόνιμοι κάτοικοι), ενώ ο εθνικός δείκτης καλύπτει τις καταναλωτικές δαπάνες των ιδιωτικών νοικοκυριών μόνιμων κατοίκων στην οικονομική επικράτεια και στην αλλοδαπή, η διαφορά δείχνει την πίεση που ασκείται στο τουριστικό προϊόν της χώρας.
Το ίδιο στοιχείο φαίνεται και από την ανάλυση του εναρμονισμένου δείκτη Ιουλίου της Eurostat. Ο δείκτης υπηρεσιών αυξήθηκε τον Ιούλιο κατά 5,2%, καθοδηγώντας ουσιαστικά τις ανατιμήσεις στην ελληνική αγορά. Αλλά και ο δείκτης τροφίμων είχε μεγάλη επιτάχυνση: αυξήθηκε τον Ιούλιο κατά 3,3%, έναντι ανόδου κατά 2,4% τον Ιούλιο.
Αλλά και στη βιομηχανία υπάρχουν πιέσεις που αναμένεται να φανούν στις τιμές το επόμενο διάστημα: η ΕΛ.ΣΤΑΤ. στον δείκτη τιμών παραγωγού στη βιομηχανία (που είχε συνολική άνοδο κατά 1,6%) δείχνει πιέσεις 5% στην εγχώρια αγορά, από τις οποίες, αν αφαιρεθεί η μείωση στα ορυκτά καύσιμα, γίνονται ακόμη πιο έντονες. Ενδεικτικά, οι αυξήσεις ήταν κατά 14,6% στο ρεύμα, κατά 8,6% στα φάρμακα, κατά 5,2% στα μεταλλικά προϊόντα και κατά 5,4% στην ποτοποιία. Αντιθέτως, ο Γενικός Δείκτης Τιμών Εισαγωγών στη Βιομηχανία τον Μάιο παρουσίασε μείωση 4,2%.
Οι ενδείξεις έρχονται και από πρόδρομους δείκτες. Ο Δείκτης PMI του Ιουνίου υποδείκνυε υψηλότερες πληθωριστικές πιέσεις στον ελληνικό μεταποιητικό τομέα, καθώς οι τιμές των εισροών αυξήθηκαν με τον πιο απότομο ρυθμό των τελευταίων τριών μηνών λόγω των υψηλότερων τιμών ενέργειας και τροφίμων. Οι τιμές πώλησης αυξήθηκαν επίσης, καθώς οι εταιρίες επιδίωξαν να μετακυλήσουν το υψηλότερο κόστος στους πελάτες.
Επίσης, σύμφωνα με το ΙΟΒΕ, οι προσδοκίες τιμών πώλησης στην Ελλάδα για τους επόμενους μήνες αυξήθηκαν σε όλους τους επιχειρηματικούς τομείς. Αλλά και η Ερευνα Προσδοκιών Καταναλωτών της ΕΚΤ δείχνει ότι τον Μάιο οι μέσες προσδοκίες για τον πληθωρισμό σε εύρος 3ετίας στην Ελλάδα αυξήθηκαν σε 7,5% από 7% τον προηγούμενο μήνα, ενώ στη ζώνη του ευρώ παρέμειναν γενικά σταθερές στο 2,4%. Οι μέσες προσδοκίες για τον πληθωρισμό για τα επόμενα πέντε χρόνια παραμένουν στην Ελλάδα στο 5% και στο 2,1% στη ζώνη του ευρώ.
Η ΤτΕ επισημαίνει πως ο δομικός πληθωρισμός βρίσκεται σε υψηλά επίπεδα, παρουσιάζοντας σημαντική απόκλιση από τη ζώνη του ευρώ. Η διαφορά τροφοδοτείται από τις υπηρεσίες και η «ψαλίδα» μεγαλώνει, καθώς στην Ε.Ε. οι τιμές στον κλάδο επιβραδύνονται.
«Ερχονται δύσκολο φθινόπωρο και χειμώνας για τα νοικοκυριά» απαντά η Τεχνητή Νοημοσύνη
«Η Ελλάδα καλείται να διαχειριστεί την πιο επίμονη εκδοχή της ακρίβειας στην Ε.Ε.» απαντά η Τεχνητή Νοημοσύνη (ChatGPT-4) στο σχετικό ερώτημα της «DEALnews». Η πολιτική σταθερότητα, η δημοσιονομική πειθαρχία και η στόχευση στις δομικές αδυναμίες της αγοράς θα είναι καθοριστικοί παράγοντες, σύμφωνα με την Τ.Ν., για να διασφαλιστεί η επιθυμητή σύγκλιση με τον μέσο ευρωπαϊκό όρο πληθωρισμού. Διαφορετικά, το φθινόπωρο και ο χειμώνας θα αποδειχθούν δύσκολοι για τα ελληνικά νοικοκυριά.
Συγκεκριμένα, με βάση την απάντηση της Τ.Ν. για την πορεία του πληθωρισμού από το φθινόπωρο και μετά, «παρά την αποκλιμάκωση του πληθωρισμού στην Ευρωζώνη, η Ελλάδα εξακολουθεί να καταγράφει υψηλούς ρυθμούς αύξησης τιμών, ιδίως στους τομείς των υπηρεσιών και των τροφίμων. Τα πιο πρόσφατα στοιχεία της ΕΛ.ΣΤΑΤ., της Eurostat και της Τραπέζης της Ελλάδος επιβεβαιώνουν την αργή αποκλιμάκωση της ακρίβειας, ενώ αναδεικνύουν τη διατήρηση σημαντικών πιέσεων στην καθημερινότητα των νοικοκυριών και τη διαμόρφωση της οικονομικής πολιτικής».
ΤΟ ΠΑΡΟΝ
Η Τ.Ν. τονίζει ότι, σύμφωνα με την τελευταία ανάλυση της Τραπέζης της Ελλάδος (Ιούνιος 2025), ο γενικός δείκτης τιμών καταναλωτή ανήλθε στο 3,3%, με τον δομικό πληθωρισμό να διαμορφώνεται στο 3,2%, και τον πληθωρισμό υπηρεσιών να εμφανίζει εντυπωσιακή ανθεκτικότητα. Την ίδια στιγμή, ο πληθωρισμός στην Ευρωζώνη παραμένει κάτω του 2%, επιβεβαιώνοντας την απόκλιση της ελληνικής οικονομίας από την υπόλοιπη Ευρώπη.
Οι επιμέρους τιμές των τροφίμων, του καπνού, της εστίασης και των υπηρεσιών τουρισμο, διατηρούνται σε υψηλά επίπεδα, με αυξήσεις που υπερβαίνουν το 3,5% σε ετήσια βάση. Αντίθετα, η ενέργεια παραμένει σε αρνητική συμβολή, με αποπληθωριστικές τάσεις που, ωστόσο, δεν επαρκούν για να συμπιέσουν τον συνολικό δείκτη.
Γιατί, όμως, επιμένει η ακρίβεια στην Ελλάδα; Η Τεχνητή Νοημοσύνη εκτιμά ότι η αργή αποκλιμάκωση του πληθωρισμού στην Ελλάδα αποδίδεται σε τρεις βασικούς λόγους:
1. Στην ισχυρή εγχώρια ζήτηση στον τουρισμό και στην κατανάλωση υπηρεσιών, η οποία διατηρεί υψηλές τις τιμές.
2. Στις αυξήσεις στους κατώτατους μισθούς και στις συλλογικές συμβάσεις, που περνούν πλέον στις τελικές τιμές καταναλωτή.
3. Στα δομικά προβλήματα ανταγωνισμού σε κρίσιμες αγορές, όπως τα βασικά τρόφιμα και η εστίαση, τα οποία διαμορφώνουν επίμονα υψηλά περιθώρια κέρδους.
ΣΕΝΑΡΙΑ
Σύμφωνα με την Τ.Ν., με βάση τις σημερινές τάσεις και τις εκτιμήσεις τόσο της Τραπέζης της Ελλάδος όσο και της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, διαμορφώνονται τρία βασικά σενάρια για την πορεία του πληθωρισμού στη χώρα τους επόμενους μήνες:
Α) Βασικό σενάριο: Αργή υποχώρηση στα επίπεδα του 2,8%-3,0% (Σεπτέμβριος – Δεκέμβριος). Το επικρατέστερο σενάριο βασίζεται στην παραδοχή ότι η ενεργειακή σταθερότητα θα συνεχιστεί, ενώ οι πληθωριστικές πιέσεις από την κατανάλωση θα περιοριστούν σταδιακά μετά την τουριστική περίοδο. Η μείωση των τιμών χονδρικής στα τρόφιμα εκτιμάται ότι θα αρχίσει να περνά στην τελική τιμή. Σε αυτό το σενάριο ο γενικός πληθωρισμός θα κινηθεί γύρω στο 3% έως το τέλος του έτους, με μικρή αποκλιμάκωση του δομικού δείκτη.
Β) Αρνητικό σενάριο: Πιέσεις από νέες γεωπολιτικές ή εμπορικές κρίσεις – Πληθωρισμός πάνω από 3,5%. Σε περίπτωση επιδείνωσης του διεθνούς κλίματος (εντάσεις με ΗΠΑ – Κίνα, άνοδος τιμών ενέργειας ή νέες κρίσεις στην εφοδιαστική αλυσίδα), η Ελλάδα κινδυνεύει να αντιμετωπίσει νέα ανατίμηση σε πρώτες ύλες και ενέργεια. Τον χειμώνα η αυξημένη ζήτηση για καύσιμα θα μπορούσε να οδηγήσει σε πληθωρισμό άνω του 3,5%.
Γ) Θετικό σενάριο: Απότομη αποκλιμάκωση λόγω μείωσης κόστους ζωής και σταθερότητας στις αγορές – Πληθωρισμός στο 2,5%. Στο πιο αισιόδοξο σενάριο, οι τιμές καταναλωτή υποχωρούν ταχύτερα εξαιτίας: α) της μείωσης των διεθνών τιμών σε τρόφιμα και ενέργεια, β) της ενίσχυσης του ευρώ και γ) της αποτελεσματικής εποπτείας της αγοράς. Σε αυτό το περιβάλλον, η αποκλιμάκωση μπορεί να φτάσει στο 2,5% στα τέλη Δεκεμβρίου, με σταδιακή προσαρμογή και του δομικού πληθωρισμού.
ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ (ΦΥΛΛΟ 8/8/2025)
