Την ώρα που η υπόθεση της κατασκευής της νέας μονάδας παραγωγής των Φιλίππου στην Ευρώπη παρουσιάζει καθυστερήσεις, οι οποίες οδεύουν προς δεκαετία, οι εγχώριοι ανταγωνιστές τους επιταχύνουν τα δικά τους πλάνα
Του ΜΙΧΑΛΗ ΚΟΣΜΕΤΑΤΟΥ
Δώδεκα χρόνια μετρά η ΦΑΓΕ από τότε του «έφυγε» από την Ελλάδα και μετέφερε τη φορολογική έδρα της στο Λουξεμβούργο, το αρκετά… μακρινό πλέον 2012, στην «καρδιά» της μεγάλης κρίσης για τη χώρα. Σήμερα, αν και θεωρείται ελληνικών συμφερόντων, η γαλακτοβιομηχανία της οικογένειας Φιλίππου δεν τίθεται σε άμεσες συγκρίσεις από την αγορά με τους αμιγώς εγχώριους «παίκτες» του κλάδου της ως προς τα οικονομικά της μεγέθη. Αλλά ακόμα και αν συμβεί αυτό, και πάλι θα κινδύνευε να χάσει την πρωτοκαθεδρία από τον Ομιλο των Ελληνικών Γαλακτοκομείων των αδελφών Σαράντη, έστω και αν η ΦΑΓΕ International προέρχεται από μια χρονιά ρεκόρ, με πωλήσεις ύψους 753,9 εκατ. δολ. (+19,8%) ή με τη σημερινή ισοτιμία στα 648,3 εκατ. ευρώ στη χρήση του 2024.
Γιατί την ίδια ώρα οι Θεσσαλοί ανταγωνιστές της (σε πωλήσεις τόσο στην Ελλάδα όσο και σε αγορές του εξωτερικού) άγγιξαν το «φράγμα» των 650 εκατ. ευρώ και πρόσφατα προχώρησαν στην εξαγορά της Δωδώνης (σ.σ.: ο τζίρος της οποίας υπολογίζεται σε 180 εκατ. ευρώ), προσβλέποντας σε μια θεωρητική άθροιση εσόδων άνω των 800 εκατ. ευρώ λόγω του «χρυσού» deal και σε δεύτερο χρόνο στα 900 εκατ. ευρώ, από το 2026, όταν θα ολοκληρωθεί η συναλλαγή, πλησιάζοντας σταδιακά το… δισεκατομμύριο.
Ποσό ιλιγγιώδες για ελληνική επιχείρηση τροφίμων. Τα δισεκατομμύρια της διεθνούς αγοράς γαλακτοκομικών, με προϊόντα αιχμής το γιαούρτι και τη φέτα, είναι σαφώς πολύ περισσότερα.
Οι επενδύσεις στην αύξηση της παραγωγής αποτελούν παράλληλα ένα μεγάλο στοίχημα για τις «δυνάμεις» του κλάδου της γαλακτοβιομηχανίας, στις οποίες όλοι σχεδόν προχωρούν, αλλά, αν σε αυτό το σημείο μπει μια «άνω τελεία», υπάρχει ένα συμπέρασμα: αυτοί που «έμειναν» στην Ελλάδα κατάφεραν να αναπτυχθούν και συνεχίζουν, χωρίς να αναγκαστούν (ή να χρειαστεί) να «φύγουν» (φορολογικά τουλάχιστον, γιατί και η ΦΑΓΕ διατηρεί παραγωγικές μονάδες και στην Ελλάδα, γιαουρτιού στη Μεταμόρφωση και τυροκομικών στα Τρίκαλα).
Ο λόγος για τα Ελληνικά Γαλακτοκομεία (Ολυμπος, ΤΥΡΑΣ, Ροδόπη, ΑΓΝΟ), την Κρι Κρι, τη ΜΕΒΓΑΛ, τη Δέλτα (με ιδιοκτήτη το fund CVC) και άλλους μικρότερους, αλλά σημαντικούς «παίκτες», όπως Φάρμα Κουκάκη, Εβροφάρμα, ΕΒΟΛ, Τρίκκη κ.λπ., αλλά και η Νουνού, της Friesland Campina Hellas, η καθεμία με τα δικά της προϊόντα.
Το… κάπως οξύμωρο είναι ότι αντίστοιχες επενδύσεις με αυτές που έκαναν ή ετοιμάζουν στη χώρα αμιγώς ελληνικές γαλακτοβιομηχανίες, όπως τα Ελληνικά Γαλακτοκομεία και η Κρι Κρι, δεν «κολλούν», όπως το… στοιχειωμένο, θαρρείς, νέο εργοστάσιο παραγωγής γιαουρτιού της ΦΑΓΕ στην Ευρώπη, που κινδυνεύει να συμπληρώσει έως και μια δεκαετία καθυστερήσεων.
Οι επενδύσεις τέτοιου είδους στην Ελλάδα, παραδόξως θα πει κανείς, σε αυτό το «πεδίο» φαίνονται πιο εύκολο να γίνουν και σε μεγαλύτερες ταχύτητες! Πώς και γιατί;
ΑΠΟ ΤΟ 2018, ΤΟ… 2028
Η σερραϊκή εισηγμένη γαλακτοβιομηχανία Κρι Κρι βρέθηκε τις προηγούμενες ημέρες στην πρώτη γραμμή της επικαιρότητας για δύο λόγους. Ο ένας είναι η ένταξη του επενδυτικού της σχεδίου «Greek Yogurt Dynamo» στο καθεστώς των στρατηγικών επενδύσεων, όπως αποφασίστηκε από τη Διυπουργική Επιτροπή Στρατηγικών Επενδύσεων (ΔΕΣΕ). Το έργο, συνολικού προϋπολογισμού 52,2 εκατ. ευρώ, επικεντρώνεται στην ενίσχυση της παραγωγικής δυναμικότητας των μονάδων γιαουρτιού και παγωτού και το project πήρε «πράσινο φως».
Ο δεύτερος, το μεγάλο «γκελ» που κάνει στις αγορές, εντός και εκτός συνόρων, το Greek Frozen Yogurt της. Οπως έχει εξηγήσει ο Παναγιώτης Τσινάβος στην «DEALnews», CEO και μεγαλομέτοχος της εταιρίας, το Greek Frozen Yogurt αποτελεί προϊόν-κλειδί για τις διεθνείς πωλήσεις της Κρι Κρι, καθώς περιέχει 50%-60% γιαούρτι, αλλά ανήκει στην κατηγορία του παγωτού.
Το πλεονέκτημά του; Οτι πρόκειται για προϊόν κατάψυξης, με πολύ μεγαλύτερη διάρκεια «ζωής», αντίθετα με το γιαούρτι, το οποίο έχει πολύ πιο σύντομη ημερομηνία λήξης (45-50 ημερών) και δεν είναι εύκολο να εξαχθεί αεροπορικώς π.χ. στις ΗΠΑ ή άλλους προορισμούς. Ενα προϊόν που διαφοροποιεί τη γαλακτοβιομηχανία που το παράγει στην αγορά… Σημειώνεται ότι η Κρι Κρι αύξησε τον κύκλο εργασιών της στα 256 εκατ. ευρώ το 2024 και «βλέπει» προς το όριο των 300 εκατ. ευρώ στη χρήση του 2025.
Τα Ελληνικά Γαλακτοκομεία, ταυτόχρονα, έκλεισαν το deal των 205 εκατ. ευρώ (συμπεριλαμβανομένων δανείων) για τη Δωδώνη, «πατάνε γερά πόδι» στην αγορά της φέτας και σχεδιάζουν mega επενδυτικό πλάνο, το ύψος του οποίου εκτιμάται ακόμα και στα 300 εκατ. ευρώ, για την παραγωγή φέτας – γιαουρτιού, ενώ προηγήθηκε budget άλλων 70 εκατ. ευρώ για την είσοδο του ομίλου στην αγορά χαλουμιού, 18 εκατ. ευρώ για εγκαταστάσεις κ.λπ.
Ο στόχος είναι μέσα στην επόμενη δεκαετία η παραγωγή φέτας της Δωδώνης να τριπλασιαστεί – από 10.000 σε 30.000 τόνους ετησίως.
«Επιστρέφοντας» στην… ξενιτεμένη ΦΑΓΕ, ο αρχικός σχεδιασμός μιλούσε για έναρξη της παραγωγής στο δεύτερο εργοστάσιο παραγωγής γιαουρτιού στο εξωτερικό στα τέλη του 2018, ωστόσο η επένδυση στο Λουξεμβούργο έμπλεξε στα «γρανάζια» και στις απαιτήσεις της περιβαλλοντικής νομοθεσίας του μεγάλου δουκάτου και ματαιώθηκε.
Σε προγενέστερη οικονομική έκθεσή του ο ελληνικός όμιλος είχε αναφέρει ότι η νέα μονάδα παραγωγής της FAGE International στο επιχειρηματικό πάρκο Riegmeer Hoogeveen, της βόρειας Ολλανδίας, έχοντας αλλάξει… τοποθεσία εν τω μεταξύ, θα είναι έτοιμη να λειτουργήσει έως το τέλος του 2027, ενώ άλλες πληροφορίες τη μεταφέρουν για έναν χρόνο αργότερα (2028), όταν ήδη έχει «χαθεί» μια 7ετία στην προσπάθεια της γαλακτοβιομηχανίας να αποκτήσει ευρωπαϊκή παραγωγική βάση (εκτός Ελλάδας και ΗΠΑ).
Το άλλο «περίεργο» είναι ότι φήμες θέλουν να εξαρτάται από την υλοποίηση της μονάδας που προορίζεται για να τροφοδοτεί τις ευρωπαϊκές αγορές για τη ΦΑΓΕ από την Ολλανδία το μέλλον του εργοστασίου στη Μεταμόρφωση Αττικής…
Ο «λευκός χρυσός» που τον… σφετερίζονται ξένοι όμιλοι
Ανεβαίνει ο πήχης των εσόδων στη «μάχη» του γιαουρτιού. Μόλις την προηγούμενη άνοιξη, Απρίλιο μήνα, τα στοιχεία που είχαν στη διάθεσή τους οι ελληνικές γαλακτοβιομηχανίες έδειχναν ότι η αξία της αγοράς του αυθεντικού ελληνικού γιαουρτιού, αλλά και του Greek Style Yogurt, που παράγεται σε άλλες χώρες, άγγιζε τα 8 δισ. ευρώ σε παγκόσμια κλίμακα, εκ των οποίων τα 3 δισ. ευρώ αντιστοιχούσαν στην Ευρώπη.
Νεότερες έρευνες την αποτίμησαν σε υψηλότερα επίπεδα (8,3 δισ. ευρώ, με προοπτική 15 δισ. ευρώ έως το 2033), αλλά το πρόβλημα έχει να κάνει για τους Ελληνες με το γεγονός ότι τη μερίδα του λέοντος διεκδικούν ξένοι όμιλοι με γιαούρτια «ελληνικού τύπου» (Danone, General Mills, Lactalis, Chobani), με εξαίρεση αγορές όπως η βρετανική που υπήρξε δικαστική κατοχύρωση.
Δεν παύει, ωστόσο, το ελληνικό γιαούρτι να αποτελεί «λευκό χρυσό» για τις εξαγωγές ή τις διεθνείς πωλήσεις των Ελλήνων που το παράγουν. Οι εξαγωγικές πωλήσεις του ελληνικού γιαουρτιού φέρεται ότι έκλεισαν πέρσι στα 392 εκατ. ευρώ, αν και δεν είναι σαφές, π.χ., αν προσμετρώνται οι ποσότητες που παράγει η ΦΑΓΕ στις ΗΠΑ.
Σε μικρότερη κλίμακα ακολουθεί και η… greek φέτα, καθώς οι πωλήσεις σε αξία εκτός Ελλάδας ανήλθαν στα 785,08 εκατ. ευρώ, ενώ άλλες πηγές (Enterprise Greece) εκτιμούν ότι υπερβαίνει το 1 δισ. ευρώ, με βασικούς «παίκτες» τα Ελληνικά Γαλακτοκομεία, τη Δωδώνη, τη ΜΕΒΓΑΛ, τον Ομηρο κ.λπ.
Η εγχώρια αγορά που πληγώνει και οι εξαγωγές
Το γεγονός ότι η ΦΑΓΕ κατευθύνει κατά κανόνα τις πωλήσεις της σε αγορές του εξωτερικού, σε ποσοστά τα οποία υπερβαίνουν συνήθως το 85%, δικαιολογεί την ως έναν βαθμό απόφασή της να πάρει -από το 2012- τον δρόμο για το… Λουξεμβούργο, όπου διατηρεί την έδρα της. Η ελληνική αγορά «πλήγωσε» για άλλη μια φορά τον ελληνικών συμφερόντων όμιλο, καθώς στην προηγούμενη χρήση ήταν η μόνη όπου η γαλακτοβιομηχανία παρουσίασε μείωση των πωλήσεών της σε αξία κατά 0,5%, όταν στο Ηνωμένο Βασίλειο είχε αύξηση 49,2%, στις ΗΠΑ 22% και στην Ιταλία 11%, που θεωρούνται από τα «El Dorado» του ελληνικού γιαουρτιού. Παρά το ρεκόρ εσόδων του ομίλου και τα καθαρά κέρδη του 2024, που ξεπέρασαν τα 112 εκατ. δολάρια, 36% αυξημένα σε σχέση με το 2023, για την η FAGE International βρέθηκε, οι προβλέψεις 38,7 εκατ. ευρώ για δικαστικές υποθέσεις οδήγησαν την ΦΑΓΕ Ελλάδας σε ζημία, παρά την αύξηση των εξαγωγών (απόρροια των νέων καθυστερήσεων στην κατασκευή του εργοστασίου στην Ολλανδία). Την ώρα που πληθαίνουν οι «πονοκέφαλοι» για τη ΦΑΓΕ, ο ταχέως αναπτυσσόμενος Ομιλος Ελληνικά Γαλακτοκομεία φέρεται ότι πραγματοποίησε εξαγωγές 400 εκατ. ευρώ σε πάνω από 47 χώρες.
Ο Τούρκος με το «ελληνικό γιαούρτι» και περιουσία 2,3 δισ. δολ.
Ένας Τούρκος βγάζει δισεκατομμύρια από το… ελληνικό γιαούρτι. Η ιστορία του Χαμντί Ουλουκάγια θεωρείται λίγο πολύ γνωστή: ο μεγάλος ανταγωνιστής των ελληνικών γαλακτοβιομηχανιών (κυρίως της ΦΑΓΕ στις ΗΠΑ) μεγάλωσε σε μια κουρδικής καταγωγής οικογένεια ημι-νομάδων γαλακτοπαραγωγών στην Τουρκία, στην επαρχία Erzincan, και ασχολήθηκε αρχικά με την εκτροφή προβάτων, σε μια φάρμα κοντά στον ποταμό Εφράτη. Οι φιλοδοξίες του για μια καλύτερη ζωή τον οδήγησαν στο εξωτερικό, όταν έφυγε για να σπουδάσει αρχικά πολιτικές επιστήμες στο πανεπιστήμιο της Αγκυρας και στη συνέχεια να μεταναστεύσει το 1994 στις ΗΠΑ, στήνοντας σταδιακά μια δική του επιχειρηματική «αυτοκρατορία». Ο ιδρυτής και CEO της εταιρίας Chobani μπήκε στα… πόδια των Ελλήνων γιαουρτοπαραγωγών (αν και έχασε το 2014 τη δικαστική διαμάχη με τη ΦΑΓΕ στη Βρετανία για την «ελληνικότητα» του γιαουρτιού που παράγει) και σήμερα έχει «χτίσει» μια περιουσία, το ύψος της οποίας υπολογίζει το αμερικανικό «Forbes» στα 2,3 δισ. δολ., συνεχίζοντας να «μοσχοπουλάει» τα προϊόντα του στις Ηνωμένες Πολιτείες (Νο 1 «παίκτης» στο «ελληνικό γιαούρτι»). Για τις γαλακτοβιομηχανίες, υπενθυμίζεται, προηγήθηκαν οι πιέσεις στις κερδοφορίες τους από την αύξηση του ενεργειακού κόστους και των τιμών των πρώτων υλών (γάλα), παρότι ο πληθωρισμός «φούσκωσε» αυτές στο ράφι. Προστέθηκε τώρα το πρόβλημα των δασμών του προέδρου Τραμπ στα εισαγόμενα είδη, αν και η ΦΑΓΕ παράγει με το εργοστάσιο που έχει εκεί τα γιαούρτια που πουλάει στην αμερικανική αγορά… Το δε Frozen Yogurt, της Κρι Κρι, υπάγεται σε δασμούς, αλλά ανήκει στα παγωτά.
ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ (25 ΙΟΥΛΙΟΥ 2025)
